Πώς να διαχειριστούμε το στρες στην καθημερινότητα

AI influencers: Η νέα ελίτ των social media

Είναι ευειδείς, επιδραστικοί, περιζήτητοι και καλοπληρωμένοι. Οι social media influencers νέας γενιάς μοιάζουν να τα έχουν και να τα απολαμβάνουν όλα. Μόνο που – κυριολεκτικά- δεν υπάρχουν.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.tovima.gr/2025/10/12/vimagazino/ai-influencers-i-nea-elit-ton-social-media

«Τη φτιάξαμε με AI για να γίνει η επόμενη Σκάρλετ Γιόχανσον»

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/culture/cinema/563841730/ti-ftiaxame-me-ai-gia-na-ginei-i-epomeni-skarlet-giochanson/?_gl=11q83or7_upMQ.._gaMTUyNTk0MTE2MS4xNzU5Mjk4NDM2_ga_JJJ7LY7JGM*czE3NTkyOTg0MzUkbzEkZzAkdDE3NTkyOTg0MzUkajYwJGwwJGgw

Τι λένε τα άστρα του TikTok;

Νέο πεδίο άνθησης γνωρίζει η αστρολογία στα κοινωνικά δίκτυα, με ινφλουένσερ οιωνοσκόπους να προσελκύουν την Gen Z.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/society/reportaz/563848435/ti-lene-ta-astra-toy-tiktok

Τι συμβαίνει μετά τις φωτιές του καλοκαιριού?

«Μετά τη φωτιά παλεύεις με τους δαίμονές σου»

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/investigations/563839756/meta-ti-fotia-paleyeis-me-toys-daimones-soy/?_gl=12gybjz_upMQ.._gaMTI4MjkwOTEyNC4xNzU5OTA2NDU5_ga_JJJ7LY7JGM*czE3NTk5MDY0NTgkbzEkZzAkdDE3NTk5MDY0NTgkajYwJGwwJGgw

Ιατρικών προβλημάτων συνέχεια…

Νοσοκομεία: Στο σκοτάδι για τα ιατρικά λάθη

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/visual/infographics/563856613/nosokomeia-sto-skotadi-gia-ta-iatrika-lathi

Εξι στους 10 νοσηλευτές έχουν κάνει λάθος σε χορήγηση φαρμάκου

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/life/health/563855977/exi-stoys-10-nosileytes-echoyn-kanei-lathos-se-chorigisi-farmakoy

Πτυχιολαγνεία και το έξτρα εισόδημα για τους καθηγητές των πανεπιστημίων….

Θ. Μητσιάδης – Ν. Κτιστάκης: Υπέρμετρη η αύξηση των μεταπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/opinion/interviews/563848360/th-mitsiadis-n-ktistakis-ypermetri-i-ayxisi-ton-metaptychiakon

Πληρώνουμε το τίμημα της ατιμωρησίας στην Ελλάδα

Η αίσθηση της ατιμωρησίας είναι διάχυτη στην Ελλάδα ανάμεσα σε διαφορετικά στρώματα του πληθυσμού, με τις ελίτ της χώρας, είτε είναι πολιτικές, επιχειρηματικές, επαγγελματικές είτε άλλες, να επωφελούνται περισσότερο.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.euro2day.gr/specials/dr_money/article/2320598/plhronoyme-to-timhma-ths-atimorhsias-sthn-ellada.html

Τα social media ως ψυχικό αποκούμπι…

Η Τάδε _the coach, οδηγώντας, ακουμπώντας τα καλοφτιαγμένα χέρια της στο τιμόνι, τονίζει: «Το παιδί σου δεν είναι ο ψυχολόγος σου! Η δύναμη που ψάχνεις δεν χάθηκε. Είναι ήδη μέσα σου και λέει μόνο μία λέξη: ΜΠΟΡΩ». Η συγκεκριμένη ανάρτηση στο Instagram αποπνέει χαλαρότητα σαν να δημιουργήθηκε όσο διαρκεί η αναμονή στο κόκκινο φανάρι, την ώρα που η coach πήγαινε για ψώνια. Σε άλλη ανάρτηση φοράει γυαλιά, έχει φόντο μια βιβλιοθήκη και λέει: «Σταμάτα να κάνεις τουμπεκί στη σχέση σου»

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/opinion/563865109/ta-social-media-os-psychiko-apokoympi

Ο φόνος δεν είναι είδηση πια

Ο φόνος δεν είναι είδηση πια….. Οι φόνοι, τα τελευταία χρόνια, «διαπράττονται με μεγαλύτερη ευκολία και με λιγότερες αναστολές σε σύγκριση με το παρελθόν».

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/opinion/563873758/o-fonos-den-einai-eidisi-pia

Η κακοποίηση ζώου ίσως είναι η κορυφή του παγόβουνου

Η ανάγκη να δίνεται προσοχή από τους αστυνομικούς σε κάθε περιστατικό τονίστηκε σε διήμερο εργαστήριο στη Σχολή Αξιωματικών της ΕΛ.ΑΣ.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/society/563871787/i-kakopoiisi-zooy-isos-einai-i-koryfi-toy-pagovoynoy

«Μόλις 11% παιδιών και εφήβων έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας»

Τα προβλήματα των παιδιών επαυξάνονται αλλά ελάχιστα παιδιά έχουν πρόσβαση στην ψυχική υγεία.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/life/health/563860000/molis-11-paidion-kai-efivon-echoyn-prosvasi-se-ypiresies-psychikis-ygeias

Ερευνα: Οι 16χρονοι στην Ελλάδα πίνουν, καπνίζουν και στοιχηματίζουν

Διαχρονικά, τα ποσοστά στην Ελλάδα είναι το 2024 αυξημένα σε όλους τους δείκτες που αφορούν τη χρήση ουσιών, συμπεριλαμβανομένης της αντίληψης περί «εύκολης» πρόσβασης στην κάνναβηστην υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ (5+ ποτά στη σειρά στην ίδια περίσταση) και τη μέθη.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/society/563881519/ereyna-oi-16chronoi-stin-ellada-pinoyn-kapnizoyn-kai-stoichimatizoyn-perissotero-apo-toys-eyropaioys-synomilikoys-toys

Κράτος Δικαίου: Η Ελλάδα ανάμεσα στις τελευταίες της Ευρώπης, με αυξανόμενη διάβρωση των θεσμών

Οι δείκτες για την ελευθερία έκφρασης, τη συνάθροιση και τη συμμετοχή των πολιτών στη δημόσια ζωή εμφανίζουν επιδείνωση, ακολουθώντας το παγκόσμιο μοτίβο αυταρχικής παλινδρόμησης

Διαβάστε περισσότερα: https://www.tovima.gr/2025/10/28/society/kratos-dikaiou-i-ellada-anamesa-stis-teleytaies-tis-eyropis-me-ayksanomeni-diavrosi-ton-thesmon

Πρωταθλητές στη γραφειοκρατία

Αραγε σκέφτηκε ποτέ ο κ. πρωθυπουργός αντί να μοιράζει κατά καιρούς ψίχουλα και να προβαίνει σε ασήμαντες περικοπές φόρων να περιορίσει τη γραφειοκρατία;

Διαβάστε περισσότερα: https://www.tovima.gr/print/opinions/protathlites-crsti-grafeiokratiacr

Και τα λιγότερο καταθλιπτικά νέα του μήνα…

Το χάπι που εκτυπώνει και διορθώνει έλκη ή αιμορραγίες

Ερευνητές στην Ελβετία δημιούργησαν τον πρώτο βιοεκτυπωτή σε μέγεθος χαπιού ο οποίος… καταπίνεται και πλοηγείται μέσα στο γαστρεντερικό σύστημα όπου και εκλύει βιομελάνι στους κατεστραμμένους ιστούς επιδιορθώνοντάς τους.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.tovima.gr/2025/10/17/science/to-xapi-pou-ektyponei-kai-diorthonei-elki-i-aimorragies

Τζέιν Γκούντολ (1934-2025): Μας γνώρισε τους πιο κοντινούς συγγενείς μας

Η Τζέιν Γκούντολ τη δεκαετία του 1960 τάραξε τα νερά της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας με τις πρωτοπόρους ανακαλύψεις της για τη συμπεριφορά των χιμπαντζήδων, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση ανθρώπων και ζώων

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/world/563860954/tzein-gkoyntol-1934-2025-mas-gnorise-toys-pio-kontinoys-syggeneis-mas

«Φεγγάρι της Συγκομιδής»: Εκθαμβωτική η πρώτη υπερπανσέληνος του 2025

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/world/563855365/feggari-tis-sygkomidis-ekthamvotiki-i-proti-yperpanselinos-toy-toy-2025/?_gl=1sy653g_upMQ.._gaMTI4MjkwOTEyNC4xNzU5OTA2NDU5_ga_JJJ7LY7JGM*czE3NTk5MDY0NTgkbzEkZzAkdDE3NTk5MDY0NTgkajYwJGwwJGgw

Το πένθος σαν έννοια μας τρομάζει. Δεν μας αρέσει καθόλου να έρχεται στο προσκήνιο της συζήτησής μας, πόσο μάλλον αν πρόκειται για ένα παιδί που πενθεί.

Όμως, η γνώση είναι δύναμη και σε τέτοιες περιπτώσεις μόνο αν ξέρουμε πώς να τις διαχειριστούμε μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί να βγει πιο δυνατό μέσα από το πένθος που βιώνει.

Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η απώλεια είναι κομμάτι της ζωής μας. Είναι χρέος μας να είμαστε όλοι εκπαιδευμένοι και έτοιμοι να βοηθήσουμε ένα παιδί που βιώνει μια τέτοια κρίση στην ζωή του. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να το κατευθύνουμε και να το στηρίξουμε αλλάζοντας ριζικά την εξέλιξή του και αποφεύγοντας τις αρνητικές συνέπειες που έχει ένα ανεπεξέργαστο πένθος στο παιδί, όπως εφιάλτες, σωματικά συμπτώματα, άγχος, κατάθλιψη κλπ. Για αυτόν τον λόγο θα δούμε τρεις βασικές ερωτήσεις με απαντήσεις που έχουν σκοπό να μας βοηθήσουν να διαχειριστούμε καλύτερα κάποιες δύσκολες καταστάσεις. Οι απαντήσεις είναι μέσα από το ομώνυμο βιβλίο “Το πένθος στα παιδιά” από τiς εκδόσεις ΙΨΥ.

1.Τι χρειάζεται να κάνει ένα παιδί για να επεξεργαστεί το πένθος του όταν πεθάνει ένας γονιός;

Σύμφωνα με τον Worden το παιδί έχει 4 καθήκοντα που θα το βοηθήσουν με το πένθος του. Με βάση τις μαρτυρίες των παιδιών που έχασαν έναν γονιό, ο Worden (1996) διατύπωσε τα 4 καθήκοντα (tasks) με τα οποία είναι αντιμέτωπο ένα παιδί με πένθος. Αυτά τα καθήκοντα δεν έχουν καθορισμένη σειρά και το παιδί μπορεί να επανέλθει σε προγενέστερα καθήκοντα ανά πάσα στιγμή.

1. Το πρώτο καθήκον είναι να αναγνωρίσει την πραγματικότητα του θανάτου, διαφορετικά δεν μπορεί να ξεκινήσει η διεργασία του πένθους.
2. Το δεύτερο καθήκον είναι να επεξεργαστεί τα συναισθήματα που απορρέουν από την απώλεια.
3. Το τρίτο καθήκον αναφέρεται στην προσαρμογή του παιδιού σε ένα περιβάλλον από το οποίο λείπει ένα σημαντικό άτομο.
4. Το τέταρτο καθήκον αναφέρεται στη δημιουργία μιας νέας ψυχικής και εσωτερικευμένης σχέσης με το άτομο που πέθανε ώστε να μπορέσει να συνεχίσει τη ζωή του.

{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}

2.Με ποιον τρόπο μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να διατηρήσει την ανάμνηση του γονιού του που πέθανε;

Είναι πολύ σημαντικό για το παιδί να διατηρήσει την ανάμνηση του γονιού. Στην έρευνα του Harvard για το πένθος των παιδιών (Nickman et al., 1998), οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γονείς που ήταν βοηθητικοί σε αυτόν τον τομέα:

1. Συζητούσαν με το παιδί για τον γονιό που πέθανε.
2. Έδιναν την ευκαιρία στα παιδιά να συμμετέχουν στα μνημόσυνα και τις επισκέψεις στο νεκροταφείο.
3. Έδιναν στα παιδιά αντικείμενα, φωτογραφίες, κοσμήματα, ρούχα που ανήκουν στον εκλιπόντα γονέα.
4. Παρατηρούσαν αν τα παιδιά εκφράζουν τα συναισθήματά τους και αν αναφέρονται στον εκλιπόντα γονέα. Για παράδειγμα, ένας πατέρας κατάλαβε πως η σιωπή του 11χρονου γιου του για τη μητέρα του οφείλονταν στην προσπάθεια του μικρού να προστατέψει τον πατέρα του από τη θλίψη.
5. Βοηθούσαν τα παιδιά να βρουν τις λέξεις να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Για παράδειγμα, μια μητέρα εξήγησε στα παιδιά για τα συναισθήματα που νιώθουν όσοι έχουν χάσει ένα αγαπημένο πρόσωπο και μετά τα ρώτησε αν και εκείνα νιώθουν το ίδιο.
6. Έδειχναν στο παιδί τον σεβασμό τους τόσο προς τον γονιό που πέθανε όσο και προς τη σχέση του παιδιού με αυτόν.

Ωστόσο, μια δύσκολη σχέση ανάμεσα στους γονείς, έχει αρνητική επίδραση στο πένθος στα παιδιά. Αν τα παιδιά διαπιστώσουν ότι ο επιζών γονιός θέλει να συνεχίσει τη ζωή του χωρίς να αναφέρεται στον εκλιπόντα γονέα, μένουν χωρίς στήριγμα στην προσπάθειά τους να τον μνημονεύουν. Ορισμένες φορές, βοηθάει να μιλάνε τα αδέρφια μεταξύ τους για τον γονιό που πέθανε ή να βρουν άλλα άτομα που τον γνώριζαν για να τον μνημονεύουν (Nickman et al., 1998).

{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}

Τι λέμε στα παιδιά στην περίπτωση που ο θάνατος είναι βίαιος;

Στην περίπτωση βίαιου θανάτου, το παιδί αποτυπώνει τρομακτικές εικόνες στο μυαλό του και συχνά υποφέρει από εφιάλτες το βράδυ, βιώνει δηλαδή μια μετατραυματική διαταραχή. Ακόμη και το να ακούσει για έναν βίαιο θάνατο, χωρίς να έχει εκτεθεί στη σκηνή, αφήνει στο παιδί δυσάρεστες εικόνες. Γι’ αυτόν τον λόγο, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουμε το παιδί να μιλήσει για αυτά που είδε και άκουσε και να αναφέρει με λεπτομέρειες τις εντυπώσεις που του άφησε το τραυματικό γεγονός (Pynoos et al., 1987).

Τα παιδιά θέτουν δύσκολες ερωτήσεις. Μία από αυτές είναι «Υπέφερε;». Συχνά, επίσης, ρωτάνε «Τρόμαξε;». Σε αυτά τα ερωτήματα μπορούμε να απαντήσουμε: «Εάν πόνεσε, ήταν μόνο για λίγο και μετά όλα ηρέμησαν και δεν φοβόταν καθόλου», όπως επίσης και «Δεν

είμαι σίγουρος/η, αλλά ξέρω πως όσο και αν τρόμαξε, δεν κράτησε πολύ και γνώριζε ότι εμείς τον/την αγαπάμε πολύ» (J. Johnson, 1999, σελ. 40).

{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}

Διαβάστε επίσης στο Blog του ΙΨΥ:

1. Πώς βιώνουν την απώλεια τα παιδιά και πώς να βοηθήσουμε?

2. Σημαντικά Νέα – Παράθυρο στον κόσμο: Νοέμβριος

3. Το πένθος που μιλιέται, ίσως και να νικιέται

Επιστροφή στα άρθρα

Το πένθος που μιλιέται, ίσως και να νικιέται

Μέχρι πρότινος, το πένθος το κρύβαμε, το αρνιόμασταν και το αποφεύγαμε. Πιστεύαμε πως αν μιλήσουμε γι’ αυτό, εκείνο παίρνει δύναμη, βγάζει κι άλλα κεφάλια και το σπαθί που έχουμε στη φαρέτρα μας πως δεν αρκεί.

Δεν ήταν μόνο ο πόνος του βαθύς, ήταν και μια παράδοξη ντροπή που το συνόδευε. Λες και ήμασταν οι μοναδικοί με το αντίστοιχο βίωμα. Λες και αυτή η μοναξιά στο βίωμα μας έκανε αλλόκοτους, καταραμένους. Λες και δεν συμβαίνει εκ των πραγμάτων στις ζωές όλων μας. Το πένθος, όλων των ειδών των απωλειών, επικοινωνούνταν πίσω από κλειστές πόρτες. Πόρτες οικιών ανθρώπων και θεραπευτών που ερμητικά κρατούσαν τα επτασφράγιστα μυστικά του πόνου που ξεπρόβαλε. Κλείνοντας την πόρτα, έπρεπε όλα αυτά να μείνουν εκεί, έπρεπε να φαινόμαστε ατρόμητοι πίσω από τις μακιγιαρισμένες μάσκες μας. Να ξορκίσουμε το κακό επειδή δεν μιλάμε γι’ αυτό.

Και τώρα ξάφνου το πένθος είναι παντού. Αδύνατον να κλειδαμπαρωθούν οι πόρτες, ανέφικτο να συγκρατηθούν τα δακρυσμένα μάτια και τα στόματα που μιλούν για τον πόνο της απώλειας, οποιαδήποτε απώλειας. Προφανώς και δεν μας αρέσει η νέα συνθήκη. Προφανώς και αναπολούμε την ελπίδα, συμβιβαζόμενοι ακόμα και με αυτή της μακιγιαρισμένης μάσκας. Προφανώς και είναι αδύνατο το βίωμα των συνεχών απωλειών και της επαφής με την πραγματικότητα. Αλλά να γυρίσουμε πού; Στη μοναξιά των κλειδαμπαρωμένων πορτών; Στην οδυνηρή πραγματικότητα χωρίς το μοίρασμα του βιώματος; Η απόλαυση θα έρθει, είναι άλλωστε μέρος της ροής. Αλλά πώς θα βιωθεί με ανοιχτές πληγές και με διαμελισμένα άκρα που η μοναξιά και η άρνηση θα τους έχουν προκαλέσει σηψαιμία;

Η ιστορία των ανθρώπων λέει πως το τραύμα προκαλείται κυρίως από την αδυναμία διαχείρισης του τραυματικού γεγονότος. Εκ των πραγμάτων η απώλεια είναι μια πληγή. Αλλά η πληγή που δεν φροντίζεται, που αιμορραγεί και που μένει ανοιχτή είναι κι αυτή που προκαλεί τις επιπλοκές. Το μοίρασμα του βιώματος και η έκφραση των συναισθημάτων παρέχουν οξυγόνο και γιατρειά.

Είναι σαν καθαρό νερό επάνω στην πληγή, η παρουσία του άλλου που γνωρίζει πώς είναι το βίωμα που ακούει. Μας μίλησε άλλωστε, πριν από λίγο, κι αυτός για τον δικό του πόνο. Και κάπως έτσι γινόμαστε πολλοί έξω από τις κλειδαμπάρωνες πόρτες. Και κάπως έτσι το πένθος που μιλιέται, ίσως και να νικιέται.

Γράφει η Ιωάννα Κόπτση

Ψυχολόγος & Ψυχοθεραπεύτρια

Επιστροφή στα άρθρα