Contemporary Perspectives on Psychoanalytic Case Formulation
Ελληνικό Παράρτημα Θεσσαλονίκης της Διεθνούς Εταιρείας Σχεσιακής Ψυχανάλυσης και Ψυχοθεραπείας
Εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2024-25
Nancy McWilliams, Ph.D., ABPP
Σάββατο 18.00-20.00
16 Νοεμβρίου & 14 Δεκεμβρίου 2024 και 18 Ιανουαρίου 2025
Σε αυτά τα διαδικτυακά εργαστήρια θα εξετάσουμε σε βάθος τη διάδραση θεραπευόμενουθεραπευτή με βάση την προσωπικότητα, τονίζοντας την αξία της διατύπωσης περίπτωσης η οποία μας βοηθάει στη δημιουργία της θεραπευτικής συμμαχίας, τη θεραπευτική πρόοδο, τον τρόπο κατανόησης της μεταβίβασης-αντιμεταβίβασης, τις κλινικές μας επιλογές και την προγνωστική εκτίμηση. Μετά από την αναθέωρηση του DSM to 1980 τα ζητήματα προσωπικότητας υποβιβάστηκαν στην κατηγορία των ‘διαταραχών’ ως μετρήσιμα χαρακτηριστικά. Αντίθετα, σε αυτήν την παρουσίαση η Dr. McWilliams θα διερευνήσει την ατομικότητα μέσα από διαφορετικούς φακούς (την ιδιοσυγκρασία, τον τύπο δεσμού, τις άμυνες, την οργάνωση των συναισθημάτων, τις παθογόνες πεποιθήσεις, τις ενορμητικές τάσεις, τα κεντρικά σχεσιακά δυναμικά, τον ορισμό του εαυτού και τον βαθμό δυσκολίας). Θα αναφερθεί σε εμπειρικά δεδομένα για κάθε κατηγορία και μέσα από παραδείγματα θα καταδείξει τις κλινικές επιπτώσεις στην κάθε περίπτωση. Στο τέλος θα γίνει παρουσίαση περίπτωσης που θα αναλυθεί με βάση τη διατύπωση στις προαναφερθείσες κατηγορίες.
Nancy McWilliams, Ph.D., ABPP., is emerita visiting professor at the Graduate School of Applied and Professional Psychology at Rutgers University. She is the author of 4 books : Psychoanalytic Diagnosis (translated in 20 languages), Psychoanalytic Case Formulation, Psychoanalytic Psychotherapy and Psychoanalytic Supervision.
McWilliams is a psychoanalytic/dynamic author, teacher, supervisor, and therapist. She is a former president of the Division of Psychoanalysis (39) of the American Psychological Association (APA). She is also Associate Editor of the Psychodynamic Diagnostic Manual, first published in 2006, and published in a second edition (PDM-2) in 2017.
Awards include the Gradiva Prize for her books, the Rosalee Weiss award for contributions to practice, the Division of Psychoanalysis awards for leadership (2005), scholarship (2012), and international academic excellence (2021), the Laughlin distinguished teacher award, the Goethe Scholarship award, and the Hans Strupp award for teaching, practice and writing.
Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Σταχυολογεί η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Πλούσιο το δελτίο αυτόν τον μήνα για θέματα που αφορούν την ελληνική κοινωνία
Το πένθος σαν έννοια μας τρομάζει. Δεν μας αρέσει καθόλου να έρχεται στο προσκήνιο της συζήτησής μας, πόσο μάλλον αν πρόκειται για ένα παιδί που πενθεί.
Όμως, η γνώση είναι δύναμη και σε τέτοιες περιπτώσεις μόνο αν ξέρουμε πώς να τις διαχειριστούμε μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί να βγει πιο δυνατό μέσα από το πένθος που βιώνει.
Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η απώλεια είναι κομμάτι της ζωής μας. Είναι χρέος μας να είμαστε όλοι εκπαιδευμένοι και έτοιμοι να βοηθήσουμε ένα παιδί που βιώνει μια τέτοια κρίση στην ζωή του. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να το κατευθύνουμε και να το στηρίξουμε αλλάζοντας ριζικά την εξέλιξή του και αποφεύγοντας τις αρνητικές συνέπειες που έχει ένα ανεπεξέργαστο πένθος στο παιδί, όπως εφιάλτες, σωματικά συμπτώματα, άγχος, κατάθλιψη κλπ. Για αυτόν τον λόγο θα δούμε τρεις βασικές ερωτήσεις με απαντήσεις που έχουν σκοπό να μας βοηθήσουν να διαχειριστούμε καλύτερα κάποιες δύσκολες καταστάσεις. Οι απαντήσεις είναι μέσα από το ομώνυμο βιβλίο “Το πένθος στα παιδιά” από τiς εκδόσεις ΙΨΥ.
1.Τι χρειάζεται να κάνει ένα παιδί για να επεξεργαστεί το πένθος του όταν πεθάνει ένας γονιός;
Σύμφωνα με τον Worden το παιδί έχει 4 καθήκοντα που θα το βοηθήσουν με το πένθος του. Με βάση τις μαρτυρίες των παιδιών που έχασαν έναν γονιό, ο Worden (1996) διατύπωσε τα 4 καθήκοντα (tasks) με τα οποία είναι αντιμέτωπο ένα παιδί με πένθος. Αυτά τα καθήκοντα δεν έχουν καθορισμένη σειρά και το παιδί μπορεί να επανέλθει σε προγενέστερα καθήκοντα ανά πάσα στιγμή.
Το πρώτο καθήκον είναι να αναγνωρίσει την πραγματικότητα του θανάτου, διαφορετικά δεν μπορεί να ξεκινήσει η διεργασία του πένθους.
Το δεύτερο καθήκον είναι να επεξεργαστεί τα συναισθήματα που απορρέουν από την απώλεια.
Το τρίτο καθήκον αναφέρεται στην προσαρμογή του παιδιού σε ένα περιβάλλον από το οποίο λείπει ένα σημαντικό άτομο.
Το τέταρτο καθήκον αναφέρεται στη δημιουργία μιας νέας ψυχικής και εσωτερικευμένης σχέσης με το άτομο που πέθανε ώστε να μπορέσει να συνεχίσει τη ζωή του.
{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}
2.Με ποιον τρόπο μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να διατηρήσει την ανάμνηση του γονιού του που πέθανε;
Είναι πολύ σημαντικό για το παιδί να διατηρήσει την ανάμνηση του γονιού. Στην έρευνα του Harvard για το πένθος των παιδιών (Nickman et al., 1998), οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γονείς που ήταν βοηθητικοί σε αυτόν τον τομέα:
Συζητούσαν με το παιδί για τον γονιό που πέθανε.
Έδιναν την ευκαιρία στα παιδιά να συμμετέχουν στα μνημόσυνα και τις επισκέψεις στο νεκροταφείο.
Έδιναν στα παιδιά αντικείμενα, φωτογραφίες, κοσμήματα, ρούχα που ανήκουν στον εκλιπόντα γονέα.
Παρατηρούσαν αν τα παιδιά εκφράζουν τα συναισθήματά τους και αν αναφέρονται στον εκλιπόντα γονέα. Για παράδειγμα, ένας πατέρας κατάλαβε πως η σιωπή του 11χρονου γιου του για τη μητέρα του οφείλονταν στην προσπάθεια του μικρού να προστατέψει τον πατέρα του από τη θλίψη.
Βοηθούσαν τα παιδιά να βρουν τις λέξεις να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Για παράδειγμα, μια μητέρα εξήγησε στα παιδιά για τα συναισθήματα που νιώθουν όσοι έχουν χάσει ένα αγαπημένο πρόσωπο και μετά τα ρώτησε αν και εκείνα νιώθουν το ίδιο.
Έδειχναν στο παιδί τον σεβασμό τους τόσο προς τον γονιό που πέθανε όσο και προς τη σχέση του παιδιού με αυτόν.
Ωστόσο, μια δύσκολη σχέση ανάμεσα στους γονείς, έχει αρνητική επίδραση στο πένθος στα παιδιά. Αν τα παιδιά διαπιστώσουν ότι ο επιζών γονιός θέλει να συνεχίσει τη ζωή του χωρίς να αναφέρεται στον εκλιπόντα γονέα, μένουν χωρίς στήριγμα στην προσπάθειά τους να τον μνημονεύουν. Ορισμένες φορές, βοηθάει να μιλάνε τα αδέρφια μεταξύ τους για τον γονιό που πέθανε ή να βρουν άλλα άτομα που τον γνώριζαν για να τον μνημονεύουν (Nickman et al., 1998).
{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}
Τι λέμε στα παιδιά στην περίπτωση που ο θάνατος είναι βίαιος;
Στην περίπτωση βίαιου θανάτου, το παιδί αποτυπώνει τρομακτικές εικόνες στο μυαλό του και συχνά υποφέρει από εφιάλτες το βράδυ, βιώνει δηλαδή μια μετατραυματική διαταραχή. Ακόμη και το να ακούσει για έναν βίαιο θάνατο, χωρίς να έχει εκτεθεί στη σκηνή, αφήνει στο παιδί δυσάρεστες εικόνες. Γι’ αυτόν τον λόγο, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουμε το παιδί να μιλήσει για αυτά που είδε και άκουσε και να αναφέρει με λεπτομέρειες τις εντυπώσεις που του άφησε το τραυματικό γεγονός (Pynoos et al., 1987).
Τα παιδιά θέτουν δύσκολες ερωτήσεις. Μία από αυτές είναι «Υπέφερε;». Συχνά, επίσης, ρωτάνε «Τρόμαξε;». Σε αυτά τα ερωτήματα μπορούμε να απαντήσουμε: «Εάν πόνεσε, ήταν μόνο για λίγο και μετά όλα ηρέμησαν και δεν φοβόταν καθόλου», όπως επίσης και «Δεν
είμαι σίγουρος/η, αλλά ξέρω πως όσο και αν τρόμαξε, δεν κράτησε πολύ και γνώριζε ότι εμείς τον/την αγαπάμε πολύ» (J. Johnson, 1999, σελ. 40).
{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}
Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποίησα αρκετές φορές τη δυνατότητα που είχα σαν νηπιαγωγός να καλέσω ψυχολόγο από τα Ε.Δ.Ε.Α.Υ. για να με βοηθήσει να διαχειριστώ καλύτερα ένα παιδί που παρουσίαζε προβλήματα στην τάξη. Θα πρέπει να ομολογήσω ότι πλέον, μετά την εμπειρία αρκετών ετών με τις ψυχολόγους, διστάζω να χρησιμοποιήσω αυτή τη δυνατότητα και θα σας εξηγήσω αμέσως το γιατί. Read More “Χρειάζονται τελικά οι ψυχολόγοι στο νηπιαγωγείο?”
Μέχρι πρότινος, το πένθος το κρύβαμε, το αρνιόμασταν και το αποφεύγαμε. Πιστεύαμε πως αν μιλήσουμε γι’ αυτό, εκείνο παίρνει δύναμη, βγάζει κι άλλα κεφάλια και το σπαθί που έχουμε στη φαρέτρα μας πως δεν αρκεί.
Δεν ήταν μόνο ο πόνος του βαθύς, ήταν και μια παράδοξη ντροπή που το συνόδευε. Λες και ήμασταν οι μοναδικοί με το αντίστοιχο βίωμα. Λες και αυτή η μοναξιά στο βίωμα μας έκανε αλλόκοτους, καταραμένους. Λες και δεν συμβαίνει εκ των πραγμάτων στις ζωές όλων μας. Το πένθος, όλων των ειδών των απωλειών, επικοινωνούνταν πίσω από κλειστές πόρτες. Πόρτες οικιών ανθρώπων και θεραπευτών που ερμητικά κρατούσαν τα επτασφράγιστα μυστικά του πόνου που ξεπρόβαλε. Κλείνοντας την πόρτα, έπρεπε όλα αυτά να μείνουν εκεί, έπρεπε να φαινόμαστε ατρόμητοι πίσω από τις μακιγιαρισμένες μάσκες μας. Να ξορκίσουμε το κακό επειδή δεν μιλάμε γι’ αυτό.
Και τώρα ξάφνου το πένθος είναι παντού. Αδύνατον να κλειδαμπαρωθούν οι πόρτες, ανέφικτο να συγκρατηθούν τα δακρυσμένα μάτια και τα στόματα που μιλούν για τον πόνο της απώλειας, οποιαδήποτε απώλειας. Προφανώς και δεν μας αρέσει η νέα συνθήκη. Προφανώς και αναπολούμε την ελπίδα, συμβιβαζόμενοι ακόμα και με αυτή της μακιγιαρισμένης μάσκας. Προφανώς και είναι αδύνατο το βίωμα των συνεχών απωλειών και της επαφής με την πραγματικότητα. Αλλά να γυρίσουμε πού; Στη μοναξιά των κλειδαμπαρωμένων πορτών; Στην οδυνηρή πραγματικότητα χωρίς το μοίρασμα του βιώματος; Η απόλαυση θα έρθει, είναι άλλωστε μέρος της ροής. Αλλά πώς θα βιωθεί με ανοιχτές πληγές και με διαμελισμένα άκρα που η μοναξιά και η άρνηση θα τους έχουν προκαλέσει σηψαιμία;
Η ιστορία των ανθρώπων λέει πως το τραύμα προκαλείται κυρίως από την αδυναμία διαχείρισης του τραυματικού γεγονότος. Εκ των πραγμάτων η απώλεια είναι μια πληγή. Αλλά η πληγή που δεν φροντίζεται, που αιμορραγεί και που μένει ανοιχτή είναι κι αυτή που προκαλεί τις επιπλοκές. Το μοίρασμα του βιώματος και η έκφραση των συναισθημάτων παρέχουν οξυγόνο και γιατρειά.
Είναι σαν καθαρό νερό επάνω στην πληγή, η παρουσία του άλλου που γνωρίζει πώς είναι το βίωμα που ακούει. Μας μίλησε άλλωστε, πριν από λίγο, κι αυτός για τον δικό του πόνο. Και κάπως έτσι γινόμαστε πολλοί έξω από τις κλειδαμπάρωνες πόρτες. Και κάπως έτσι το πένθος που μιλιέται, ίσως και να νικιέται.
Αλτσχάιμερ: Η απλή εξέταση που το εντοπίζει με 90% ακρίβεια
Επιστήμονες στη Σουηδία βρήκαν μια πρωτοποριακή εξέταση εντοπισμού του Αλτσχάιμερ που είναι ήδη διαθέσιμη στις Ηνωμένες Πολιτείες και μπορεί σύντομα να εγκριθεί για χρήση και σε άλλες χώρες.
Φάρμακο για τη φλεγμονή υπόσχεται 20 επιπλέον χρόνια ζωής
Πρόκειται για ένα από τα δεκάδες μόρια της οικογένειας των ιντερλευκινών, ουσιών που απελευθερώνονται από κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και εμπλέκονται σε φλεγμονώδεις αντιδράσεις.
Μια νέα μελέτη διερεύνησε την πολύπλοκη αλληλεπίδραση γενετικών, σχετικών με τον τρόπο ζωής και παθολογικών παραγόντων στη γήρανση του εγκεφάλου με τη χρήση μαγνητικής τομογραφίας.
Η πρόταση του WWF Ελλάς – Η περιβαλλοντική οργάνωση κριτικάρει έντονα την κατεύθυνση του εθνικού σχεδίου που προκρίνει την καύση, μιλώντας για επικίνδυνη στροφή της Ελλάδας.
ι μεγάλες δασικές πυρκαγιές, ιδιαίτερα στην Αττική, μας φέρνουν σε απόγνωση και αμηχανία. Επικρατεί διάθεση πένθους και παραίτησης. Το θέμα θα συζητηθεί, για πολλοστή φορά, στη Βουλή τον Σεπτέμβριο, αλλά κανείς δεν περιμένει να γίνει σοφότερος.
Ζημιές δισεκατομμυρίων στην Ελλάδα λόγω της κλιματικής κρίσης
«Μετά την κρίση χρέους η Ελλάδα απειλείται τώρα από την κλιματική κρίση», γράφει η οικονομική επιθεώρηση Handelsblatt. Και μία τέτοια κρίση «θα αποτελέσει μία σοβαρή οικονομική δοκιμασία για την πιο χρεωμένη χώρα της Ευρώπης»
Ειρηνικός Ωκεανός: «Παγκόσμιο SOS» για την άνοδο της στάθμης του
Απειλείται ο ειρηνικός ωκεανός και τα νησιά του. Επιστημονική έκθεση που αποκαλύπτει ότι η στάθμη της θάλασσας στην περιοχή ανεβαίνει πολύ ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Τετραετής έρευνα του Lancet, με 50 κορυφαίους επιστήμονες και μαρτυρίες νέων απ’ όλο τον κόσμο που έχουν βιώσει ψυχικές ασθένειες, καταδεικνύει τους βασικούς υπαίτιους για την ανησυχητική υποχώρηση της ψυχικής υγείας των ανθρώπων 12-25 ετών.
Δυνατό ερέθισμα. Εύκολη τροφή. Φαντασίωση. Κατανάλωση. Ποια είναι η σαγήνη της πλατφόρμας που μαγνητίζει εκατομμύρια χρήστες σε όλο τον κόσμο; Ποιο είναι το εσωτερικό κενό που καλύπτει;
Τα προβλήματα στην ψυχική και σωματική υγεία των παιδιών συνεχίζουν και απασχολούν την επικαιρότητα, όπως και τα προβλήματα του κράτους δικαίου στην Ελλάδα και το γενικότερο πρόβλημα της δημοκρατίας διεθνώς.
Ενα στα έξι παιδιά αυτοτραυματίζεται
Μια σιωπηλή «επιδημία» που πλήττει όλο και περισσότερους νέους ανθρώπους, ο αυτοτραυματισμός, αποκτά «ορατότητα» μέσα από τη λειτουργία ενός εξειδικευμένου κέντρου, υπό την ευθύνη της Α΄ Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
ΠΟΥ: Το 37% των ελληνόπουλων είναι υπέρβαρα όμως μόνο το 18% των γονέων το αναγνωρίζει
Βελτιωμένα αλλά υψηλότατα είναι τα ποσοστά των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών στην Ελλάδα στις ευαίσθητες ηλικίες 7 έως 9 ετών, σύμφωνα με την πρόσφατα δημοσιευθείσα 6η Έκθεση COSI του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO Europe, 2022–2024).
Ευρωκοινοβούλιο: Ενέκρινε ψήφισμα για την απαγόρευση των social media στους κάτω των 16 ετών
Η σχετική πρόταση προβλέπει «τη θέσπιση ενός εναρμονισμένου ευρωπαϊκού ορίου ψηφιακής ηλικίας 16 ετών ως το προεπιλεγμένο όριο κάτω από το οποίο η πρόσβαση σε διαδικτυακές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης δεν θα πρέπει να επιτρέπεται, εκτός αν οι γονείς ή οι κηδεμόνες έχουν δώσει διαφορετική άδεια στα παιδιά τους»
Χαμηλοί μισθοί, υψηλοί φόροι: Ελληνικό παράδοξο πνίγει την ανάπτυξη
Μισθοί που δεν φτάνουν, φόροι που δεν τελειώνουν. Η εικόνα μιας ανάπτυξης που εν πολλοίς μένει στα χαρτιά. Τι μπορεί να κάνει η κυβέρνηση για να αλλάξει την εξίσωση. Γράφει ο Νicholas Havoutis.
Τις προάλλες, ένας νέος γρονθοκόπησε μέχρι θανάτου τον οδηγό ενός αυτοκινήτου επειδή τον εμπόδιζε να περάσει με το μηχανάκι του. Τη σκηνή παρακολουθούσε ένας άλλος νέος από το δικό του μηχανάκι. Οι περίοικοι του φώναζαν να σταματήσει και ένας γιατρός που έσπευσε να τον συντρέξει δεν πρόλαβε να τον σώσει.
Σε ένα κράτος που δεν εφαρμόζει τις δικαστικές αποφάσεις, που δεν συμμορφώνεται η διοίκησή του, τα υπουργεία του, οι εκάστοτε κυβερνήσεις του σε όσα η Δικαιοσύνη έχει αποφασίσει, η παραδοχή ότι είμαστε κράτος δικαίου υφίσταται ορισμένες ρωγμές.
Η Ελλάδα, παρά την εμπειρία της χρεοκοπίας, δεν έχει διδαχθεί από τα λάθη της και χρειάζεται ριζική θεσμική ανασυγκρότηση, με ενίσχυση του ρόλου του Προέδρου της Δημοκρατίας και βαθιές πολιτειακές αλλαγές.
Πρόβλημα Δημοκρατίας βλέπει ένας στους δύο πολίτες στη Δύση
Φόβους ότι τα εξτρεμιστικά κόμματα, τα fake news και η διαφθορά θα υπονομεύσουν τις εκλογές εκφράζουν οι πολίτες σε δημοσκόπηση της Ipsos σε εννέα χώρες. Μόνη εξαίρεση η Σουηδία.
Parasocial: Το Cambridge ανακοίνωσε τη λέξη της χρονιάς
Η Simone Schnall, καθηγήτρια πειραματικής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, δήλωσε: «Έχουμε μπει σε μια εποχή όπου πολλοί άνθρωποι σχηματίζουν ανθυγιεινές και έντονες παρακοινωνικές σχέσεις με influencers. Αυτό οδηγεί στο αίσθημα ότι οι άνθρωποι γνωρίζουν αυτούς με τους οποίους αναπτύσσουν παρακοινωνικούς δεσμούς, ότι μπορούν να τους εμπιστεύονται, και ακόμη και σε ακραίες μορφές αφοσίωσης. Κι όμως, είναι εντελώς μονόπλευρο.»
