Η Τέχνη της Ψυχοθεραπείας
Διετές πρόγραμμα επιμόρφωσης στην ψυχοθεραπεία
Η προετοιμασία για τον ρόλο του θεραπευτή δεν αφορά μόνο την απόκτηση γνώσεων ή την εκμάθηση θεραπευτικών τεχνικών. Αφορά κυρίως τη διαμόρφωση ενός τρόπου σκέψης και μιας θεραπευτικής στάσης που επιτρέπουν στον θεραπευτή να κατανοεί το άτομο που έχει απέναντί του, να εργάζεται με υπευθυνότητα και να δημιουργεί τις προϋποθέσεις μιας αυθεντικής θεραπευτικής σχέσης.
Το διετές πρόγραμμα «Η Τέχνη της Ψυχοθεραπείας» αποτελεί την έκφραση της εκπαιδευτικής φιλοσοφίας του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας. Σχεδιάστηκε αξιοποιώντας την πολυετή εμπειρία μας στην εκπαίδευση επαγγελματιών ψυχικής υγείας και τα σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα για την ψυχοθεραπεία, και βασίζεται στην πεποίθηση ότι η θεωρία, η προσωπική ανάπτυξη και η κλινική πράξη αποτελούν αλληλένδετες διαστάσεις της προετοιμασίας του θεραπευτή. Στόχος μας δεν είναι να διδάξουμε θεωρίες και τεχνικές, αλλά να διαμορφώσουμε υπεύθυνους και σκεπτόμενους θεραπευτές.
Η μετάβαση στην κλινική πράξη
Στο Ινστιτούτο Ψυχολογίας και Υγείας πιστεύουμε ότι η μετάβαση από την εκπαίδευση στην επαγγελματική πρακτική χρειάζεται χρόνο, υποστήριξη και εποπτεία.
Για αυτόν τον λόγο, οι απόφοιτοι του διετούς προγράμματος μπορούν να συνεχίσουν την εξελικτική τους πορεία αναλαμβάνοντας θεραπευτικά περιστατικά στο Κέντρο Συμβουλευτικής του Ινστιτούτου, πάντοτε με συστηματική εποπτεία.
Επομένως η κλινική τους διαμόρφωση συνεχίζεται μέσα από:
· ανάληψη θεραπευτικών περιστατικών με εποπτεία
· ομάδες κλινικής εμβάθυνσης
· εξειδικευμένα εργαστήρια
· συνεχιζόμενη εκπαίδευση
· συμμετοχή στην επιστημονική κοινότητα του ΙΨΥ
Με αυτόν τον τρόπο αποκτούν σταδιακά μεγαλύτερη εμπειρία και αυτονομία στον θεραπευτικό τους ρόλο. Στο ΙΨΥ δίνουμε έμφαση στη σταδιακή και ασφαλή ωρίμανση των θεραπευτών, έτσι ώστε να μπορέσουν να επιτελέσουν το κλινικό τους έργο όσο γίνεται πιο αποτελεσματικά.
Τι κάνει το πρόγραμμα ξεχωριστό;
Η καινοτομία του προγράμματος αφορά την καλλιέργεια της διαπροσωπικής και κλινικής επάρκειας που είναι απαραίτητα στοιχεία για την ολοκληρωμένη προετοιμασία του θεραπευτή. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προσωπική ανάπτυξη, τις διαπροσωπικές δεξιότητες και την κλινική επάρκεια που χρειάζεται κάθε θεραπευτής, ανεξάρτητα από τη θεωρητική του κατεύθυνση.
Η ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση είναι μια εξελικτική διαδικασία. Κάθε στάδιο αποτελεί τη βάση για το επόμενο και όλα μαζί συμβάλλουν στη διαμόρφωση της επαγγελματικής ταυτότητας του θεραπευτή.
Η εκπαιδευτική φιλοσοφία του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας βασίζεται στο μοντέλο της Θεραπευτικής Πυραμίδας.
Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο:
· στη βάση της πυραμίδας βρίσκεται η προσωπικότητα του θεραπευτή και η συνεχής προσωπική του ανάπτυξη,
· στο μέσο της πυραμίδας αναπτύσσονται οι γενικές θεραπευτικές και διαπροσωπικές δεξιότητες που αποτελούν τον πυρήνα κάθε αποτελεσματικής ψυχοθεραπείας,
· στην κορυφή της πυραμίδας τοποθετείται η θεωρητική προσέγγιση που οργανώνει και κατευθύνει την κλινική πράξη.
Το πρόγραμμα αντλεί κυρίως από τον πλούτο της ψυχαναλυτικής και της ψυχοδυναμικής σκέψης, καθώς οι προσεγγίσεις αυτές προσφέρουν πολύτιμα εργαλεία για την κατανόηση της ανθρώπινης ψυχικής λειτουργίας και των κλινικών φαινομένων.
Η Θεραπευτική Πυραμίδα συνοψίζει τη σύγχρονη ψυχοθεραπευτική έρευνα
Mεθοδολογία της εκπαίδευσης
Κάθε έτος επιλέγονται περίπου 8-10 άτομα έτσι ώστε να υπάρχει συνεχής διαπροσωπική επαφή μεταξύ των μελών της ομάδας και τη διδάσκουσα.
Η έμφαση δίνεται στο να μάθει ο θεραπευτής να βλέπει πέρα από το προφανές, να ακούει προσεκτικά τις λεπτές αποχρώσεις της επικοινωνίας και να συνδέει τις πληροφορίες που προκύπτουν μέσα στη θεραπευτική σχέση.
Η εκπαίδευση βασίζεται στη συνύφανση θεωρίας, βιωματικής επεξεργασίας και εφαρμογής στην κλινική πράξη.
Εκπαιδευτικά εργαλεία και υποχρεώσεις των συμμετεχόντων
Οι 3 βασικοί πυλώνες του προγράμματος του ΙΨΥ
Το πρόγραμμα βασίζεται σε τρεις κεντρικούς άξονες:
1. Ψυχοδιαγνωστική
Η ψυχοδιαγνωστική αφορά την ικανότητα του θεραπευτή να κατανοεί την κλινική εικόνα κάθε ατόμου με τρόπο εξατομικευμένο.
Η κλινική εικόνα δεν περιορίζεται σε μια ψυχιατρική διάγνωση. Για παράδειγμα, τρία διαφορετικά άτομα μπορεί να πληρούν τα κριτήρια του DSM για διαταραχή πανικού, όμως τα συμπτώματά τους να προέρχονται από διαφορετικά ψυχικά δυναμικά και να απαιτούν διαφορετικές παρεμβάσεις.
Για να κατανοήσει ο θεραπευτής σε βάθος ένα περιστατικό, χρειάζεται να αναγνωρίζει:
● το επίπεδο οργάνωσης της προσωπικότητας,
● τα βασικά δυναμικά της προσωπικότητας,
● το πλαίσιο ζωής του ατόμου (οικογένεια, εργασία κ.α.)
Η ψυχοδιαγνωστική προσφέρει στον θεραπευτή έναν πιο ολοκληρωμένο τρόπο κατανόησης του ανθρώπου που έχει απέναντί του.
2. Κλινικές και διαπροσωπικές δεξιότητες
Ο δεύτερος πυλώνας αφορά τις διαπροσωπικές και κλινικές γνώσεις και δεξιότητες που είναι απαραίτητες:
για τη διάγνωση
● της κλινικής συνέντευξης και της λήψης ιστορικού,
● της επαναδιατύπωσης του αιτήματος του θεραπευόμενου
● της διαμόρφωσης ενός εξατομικευμένου θεραπευτικού σχεδίου,
για τη θεραπεία
● της οριοθέτησης και πλαισίωσης της θεραπευτικής διαδικασίας
● της κατανόησης του θεραπευτικού ρόλου
● της αναγνώρισης και διαχείρισης των ηθικών ζητημάτων που προκύπτουν στη θεραπεία
● της φύσης της θεραπευτικής διαδικασίας
● της διαχείρισης δυσκολιών μέσα στη θεραπεία.
Η λήψη ιστορικού δεν είναι μια απλή, διεκπεραιωτική υπόθεση. Εάν γίνει σωστά, με εύστοχες ερωτήσεις και συναισθηματικό συντονισμό, αποτελεί πηγή πολύτιμων πληροφοριών για τον θεραπευόμενο. Η απόσταξη των πληροφοριών αυτών με τη βοήθεια της κατανόησης τηςπροσωπικότητας και του πλαισίου ζωής του ατόμου αποτελεί την πυξίδα μας για τη θεραπευτική συνεργασία.
Απώτερος στόχος είναι η καλλιέργεια του προσωπικού ήθους, της θεραπευτικής στάσης και της κλινικής σκέψης.
3. Ομάδες εποπτείας
Ο τρίτος πυλώνας είναι οι ομάδες εποπτείας πραγματικών περιστατικών, όπου η θεωρία συνδέεται άμεσα με την πράξη.
Οι συμμετέχοντες ασκούνται στην ψυχοδιαγνωστική και τις κλινικές δεξιότητες μέσα από πραγματικά περιστατικά, τα οποία παρουσιάζονται σε μορφή role playing από τη θεραπεύτριά τους.
Με αυτόν τον τρόπο, οι εκπαιδευόμενοι έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόσουν όσα έχουν μάθει, να δουλέψουν πάνω σε θεραπευτικές δυσκολίες και να καλλιεργήσουν σταδιακά τη δική τους κλινική σκέψη.
Ο βασικός κορμός του προγράμματος συμπληρώνεται από τα κλινικά εργαστήρια (workshops) και εξειδικευμένους κύκλους 12 ωρών με θέματα:
1. Ηθικά ζητήματα και δεοντολογία στην κλινική πρακτική
2. Διαφοροδιάγνωση σε πραγματικά κλινικά περιστατικά
3. Το γενεόγραμμα ως εργαλείο για προσωπική ανάπτυξη
4. Η επιλογή της ψυχοθεραπείας ως επάγγελμα- κίνητρα, κίνδυνοι και οφέλη
Πλεονεκτήματα της εκπαίδευσης στο ΙΨΥ
Ευελιξία και εξ αποστάσεως παρακολούθηση7
Το πρόγραμμα προσφέρεται διαδικτυακά, ώστε να μπορούν να το παρακολουθήσουν ενδιαφερόμενοι από διαφορετικές περιοχές. Η ομάδα είναι ολιγομελής και αυτό δίνει τη δυνατότητα όλοι και όλες να συμμετέχουν εξ ίσου στις συναντήσεις.
Για επαγγελματίες θεραπευτές υπάρχει η δυνατότητα παρακολούθησης μέρους του προγράμματος, ανάλογα με τις ανάγκες και το επίπεδο εμπειρίας τους.
Συμπυκνωμένη και οργανωμένη γνώση
Κάθε τρίωρο μάθημα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα προηγούμενα, υφαίνοντας σταδιακά μια ολοκληρωμένη βάση βιωμένης γνώσης και σύνδεσης θεωρίας και πράξης.
Έμφαση στην εργασία στο πεδίο
Το πρόγραμμα δεν παραμένει σε θεωρητικό επίπεδο. Μέσα από μικρές ομάδες, role playing, συζήτηση περιστατικών και ασκήσεις, οι συμμετέχοντες μαθαίνουν πώς να σκέφτονται και να λειτουργούν θεραπευτικά ώστε να προετοιμαστούν με τον καλύτερο τρόπο για να εργαστούν στο πεδίο μετά την αποφοίτησή τους από το διετές πρόγραμμα και την ανάληψη περιστατικών με εποπτεία στο Κέντρο Συμβουλευτικής του ΙΨΥ.
Μια εκπαίδευση που συνεχίζεται σε όλη τη ζωή
Η εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία δεν ολοκληρώνεται με μια πιστοποίηση. Είναι μια διαρκής διαδικασία μάθησης, προσωπικής καλλιέργειας και κλινικής εξέλιξης.
Το διετές πρόγραμμα θέτει τα απαραίτητα θεμέλια, προσφέροντας πυξίδα και χάρτες για την πλοήγηση στις συχνά άγνωστες θάλασσες του ανθρώπινου ψυχισμού. Η εποπτεία, η συνεχιζόμενη εκπαίδευση, η κλινική εμπειρία και η προσωπική ανάπτυξη αποτελούν τα επόμενα βήματα μιας πορείας που εξελίσσεται σε όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής ζωής.
Αυτό είναι το όραμα του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας: να συμβάλλει στη διαμόρφωση θεραπευτών που συνδυάζουν επιστημονική γνώση, κλινική επάρκεια, προσωπική ωριμότητα και βαθύ σεβασμό προς τη μοναδικότητα κάθε ανθρώπου.
Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μόνο μια θεωρία που διδάσκεται. Είναι ένας τρόπος σκέψης που καλλιεργείται.
Σε ποιους απευθύνεται το πρόγραμμα;
Το πρόγραμμα απευθύνεται:
● σε απόφοιτους ψυχολογίας που θέλουν να γνωρίσουν σε βάθος τη θεραπευτική διαδικασία,
● σε ψυχοθεραπευτές που θέλουν να εμπλουτίσουν τη γνώση τους στην ψυχοδιαγνωστική και τη θεραπευτική πράξη.
Γιατί να επιλέξω το πρόγραμμα ως απόφοιτος ψυχολογίας;
Σχόλια αποφοίτων ψυχολογίας
“Στο σύνολο του είναι εξαιρετικά διαρθρωμένο. Το περιεχόμενο είναι πυκνό, πλούσιο και εξαιρετικά χρήσιμο. Η εβδομαδιαία συχνότητα είναι πολύ καλή γιατί μένουμε σε συχνή επαφή με το αντικείμενο και αφομοιώνουμε καλύτερα τις πληροφορίες. Υλοποιεί αυτό που δηλώνει: κατάρτιση ψυχοδυναμικής σκοπιάς αλλά με έμφαση την ανάπτυξη των δεξιοτήτων του θεραπευτή.”
“Το πρόγραμμα συνέβαλε σημαντικά στη διαμόρφωση της κλινικής μου σκέψης και την κατανόηση της θεραπευτικής διαδικασίας. Εκτίμησα ιδιαίτερα τη σοβαρότητα και το επιστημονικό πλαίσιο της εκπαίδευσης”
Γιατί να επιλέξω το πρόγραμμα ως επαγγελματίας θεραπευτής;
Σχόλια επαγγελματιών θεραπευτών
“Τα δύο χρόνια που ακολούθησαν ήταν ένας σταθμός για μένα. Η εισαγωγή στον χώρο της διάγνωσης και της διαδικασίας της θεραπείας μου έδωσε τη δυνατότητα να ξαναδώ τον τρόπο που δουλεύω ως θεραπεύτρια και κυρίως να θέσω νέες βάσεις στη δουλειά μου και στην επαφή μου με τον πελάτη”.
“Στην ουσία αντιλήφθηκα τον πραγματικό ρόλο ενός θεραπευτή. Επίσης, η διαδικασία της διάγνωσης και της αξιολόγησης είναι πολύ σημαντική, γιατί με βοήθησε να καταλάβω ότι δεν πηγαίνουμε στα τυφλά”.
“Μπόρεσα να ομαδοποιήσω τις ήδη υπάρχουσες γνώσεις που ήταν διάσπαρτες μέχρι τώρα και για αυτό δύσκολο να χρησιμοποιηθούν”.
Εκπαιδεύτριες
Τάνια Αναγνωστοπούλου
Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε και διδάσκεται από την Τάνια Αναγνωστοπούλου, κλινική ψυχολόγο με περισσότερα από 30 χρόνια κλινικής, εκπαιδευτικής και εποπτικής εμπειρίας.
Η διδασκαλία των μαθημάτων πλαισιώνεται και από άλλες έμπειρες θεραπεύτριες, οι οποίες παρουσιάζουν περιστατικά, συζητούν θεωρίες και συντονίζουν την εργασία σε μικρές ομάδες.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποιος είναι ο στόχος του προγράμματος του ΙΨΥ
Στόχος του ΙΨΥ είναι να προσφέρει μια ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση που συνδυάζει επιστημονική γνώση, προσωπική ανάπτυξη και κλινική εμπειρία, ώστε ο εκπαιδευόμενος να διαμορφώσει σταδιακά τη δική του θεραπευτική ταυτότητα.
Πόσο διαρκεί το πρόγραμμα;
Το βασικό πρόγραμμα έχει διάρκεια δύο ετών και περιλαμβάνει σεμινάρια και ομάδες εποπτείας.
Πρόκειται για ένα συμπυκνωμένο πρόγραμμα, το οποίο προϋποθέτει τη συστηματική παρακολούθηση των μαθημάτων και την ενεργή, προσωπική επεξεργασία του εκπαιδευτικού υλικού από τους συμμετέχοντες. Η εκπαιδευτική διαδικασία δεν περιορίζεται στις ώρες διδασκαλίας, αλλά βασίζεται επίσης στην ατομική μελέτη, τον αναστοχασμό και τη σύνδεση της θεωρίας με την κλινική πράξη.
Με αυτόν τον τρόπο, οι συμμετέχοντες έχουν τη δυνατότητα να αφομοιώσουν σε βάθος τις βασικές έννοιες και να αναπτύξουν σταδιακά τις κλινικές δεξιότητες που απαιτεί η ψυχοθεραπευτική εργασία.
Το πρόγραμμα διεξάγεται εξ αποστάσεως;
Ναι, το πρόγραμμα προσφέρεται διαδικτυακά, ώστε να μπορούν να το παρακολουθήσουν ενδιαφερόμενοι από διαφορετικές περιοχές.
Σε ποιους απευθύνεται;
Απευθύνεται σε απόφοιτους ψυχολογίας, επαγγελματίες ψυχικής υγείας και θεραπευτές που θέλουν να ενισχύσουν την κλινική τους επάρκεια και την ψυχοδιαγνωστική τους σκέψη.
Το πρόγραμμα έχει πρακτική εφαρμογή;
Ναι, περιλαμβάνει role playing και ομάδες εποπτείας με πραγματικά περιστατικά, καθώς και βιωματικές ασκήσεις. Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος δίνεται η δυνατότητα ανάληψης περιστατικών με εποπτεία στο Κέντρο Συμβουλευτικής του ΙΨΥ.
Δίνεται βεβαίωση παρακολούθησης;
Ναι, με την ολοκλήρωση των απαιτήσεων του προγράμματος δίνεται βεβαίωση ολοκλήρωσης του προγράμματος. Δεν υπάρχει δυνατότητα για πιστοποίηση, εφόσον το πρόγραμμα στοχεύει στην ανάπτυξη κλινικής επάρκειας (competence) και όχι στη μονομερή παρουσίαση ενός θεωρητικού μοντέλου, ώστε να πιστοποιηθεί από τον αντίστοιχο φορέα.
Ποια είναι η θεωρητική βάση του προγράμματος;
Το πρόγραμμα έχει ψυχοδυναμικό προσανατολισμό και βασίζεται στην ψυχαναλυτική θεωρία και τις σύγχρονες εξελίξεις της. Παράλληλα, ενσωματώνει ευρήματα από την έρευνα για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας και τους κοινούς θεραπευτικούς παράγοντες (common factors), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη θεραπευτική σχέση, την προσωπικότητα του θεραπευτή και τις βασικές δεξιότητες που συμβάλλουν στην αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας ανεξάρτητα από τη θεωρητική προσέγγιση.
Απαιτείται προσωπική θεραπεία;
Η προσωπική θεραπεία είναι ιδιαίτερα σημαντική για όσους επιθυμούν να ασκήσουν ψυχοθεραπευτικό έργο. Ωστόσο, έχει διαπιστωθεί ότι η υποχρεωτική συμμετοχή σε προσωπική ψυχοθεραπεία κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης δεν οδηγεί πάντοτε στα επιθυμητά αποτελέσματα.
Για τον λόγο αυτό, οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα του ΙΨΥ ενθαρρύνονται να ξεκινήσουν και να ακολουθήσουν την προσωπική τους θεραπεία με τον δικό τους ρυθμό και σύμφωνα με τις προσωπικές τους ανάγκες.
Ποια θεραπεία είναι αποτελεσματική;
Η αποτελεσματική ψυχοθεραπεία δεν είναι απόρροια μιας μόνο θεωρίας ή τεχνικής, αλλά το αποτέλεσμα μιας μετασχηματιστικής σύνθεσης της προσωπικότητας, των γνώσεων και της προσωπικής ωρίμανσης των θεραπευτών.
Πώς κατακτάται η θεραπευτική επάρκεια;
Η θεραπευτική ικανότητα αναπτύσσεται σταδιακά, μέσα από τη σύνδεση της θεωρίας με την εμπειρία, με τη βοήθεια του αναστοχασμού και της εποπτείας. Ο εκπαιδευόμενος καλείται να μετασχηματίσει τη γνώση σε κλινική σκέψη, να μάθει να κατανοεί τα θεραπευτικά φαινόμενα και να αναπτύξει την κρίση που απαιτεί η εργασία με διαφορετικούς ανθρώπους που έχουν διαφορετικές θεραπευτικές ανάγκες.
Ποιο είναι το προφίλ των αποφοίτων του ΙΨΥ;
Ο απόφοιτος του Ινστιτούτου Ψυχολογίας & Υγείας είναι ένας θεραπευτής που μπορεί να κατανοεί σε βάθος τον θεραπευόμενο, να διαμορφώνει κλινικές υποθέσεις, να δημιουργεί θεραπευτική συμμαχία, να εργάζεται με επιστημονική επάρκεια και να συνεχίζει να εξελίσσεται μέσα από την εποπτεία, την προσωπική ανάπτυξη και τη δια βίου μάθηση.
Αν αναζητάτε μια εκπαίδευση που συνδυάζει επιστημονική γνώση, προσωπική ανάπτυξη και πραγματική κλινική εμπειρία, θα χαρούμε να σας γνωρίσουμε.
Εκδήλωση ενδιαφέροντος
Αν θέλετε να γνωρίσετε σε βάθος τη θεραπευτική διαδικασία και να αναπτύξετε ουσιαστικές κλινικές δεξιότητες, μπορείτε να συμπληρώσετε τη φόρμα εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το πρόγραμμα Η Τέχνη της Ψυχοθεραπείας.
Το Ινστιτούτο Ψυχολογίας και Υγείας θα επικοινωνήσει μαζί σας για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη δομή, το πρόγραμμα και τη διαδικασία συμμετοχής.