Εκπαιδευτικά εργαλεία και υποχρεώσεις των συμμετεχόντων
Οι συμμετέχοντες εργάζονται μέσα από:
● παιχνίδι ρόλων,
● συζήτηση πραγματικών περιστατικών,
● ανάλυση θεραπευτικών δυσκολιών,
● πρακτικές ασκήσεις,
● ομάδες εποπτείας,
● σύνδεση θεωρίας και κλινικής πράξης
Υποχρεώσεις συμμετεχόντων
Συνιστάται η συστηματική παρακολούθηση του προγράμματος, καθώς κάθε μάθημα συνδέεται με τα προηγούμενα και συμβάλλει στη σταδιακή ανάπτυξη της κλινικής σκέψης.
Σε κάθε μάθημα δίνεται εργασία, μέσα από την οποία οι συμμετέχοντες καλούνται:
● να εφαρμόσουν όσα διδάχθηκαν,
● να συνδέσουν τη θεωρία με την ιστορία του θεραπευόμενου,
● να αναλύσουν τη διαγνωστική εικόνα,
● να σχεδιάσουν ένα θεραπευτικό πλάνο,
● να αναγνωρίσουν πιθανά προβλήματα στη θεραπευτική διαδικασία.
Για τη λήψη της βεβαίωσης ολοκλήρωσης του προγράμματος, οι συμμετέχοντες χρειάζεται να αναλύσουν γραπτά περιστατικά που θα τους δοθούν, με έμφαση στη διάγνωση, τον θεραπευτικό σχεδιασμό και τις δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Η Τάνια Αναγνωστοπούλου είναι κλινική ψυχολόγος, διδάκτωρ (Ph.D.) στην Κλινική Ψυχολογία από το Pennsylvania State University των ΗΠΑ. Πραγματοποίησε μεταδιδακτορική εκπαίδευση στο Τμήμα Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικής Ιατρικής της Lahey Clinic στη Βοστώνη.
Δίδαξε επί σειρά ετών στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και το Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Είναι ιδρυτικό μέλος του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ), καθώς και του Παραρτήματος Θεσσαλονίκης της International Association for Relational Psychoanalysis and Psychotherapy (IARPP).
Διαθέτει περισσότερα από 30 χρόνια κλινικής, εκπαιδευτικής και εποπτικής εμπειρίας στον χώρο της ψυχοθεραπείας. Έχει εκπαιδεύσει και εποπτεύσει μεγάλο αριθμό επαγγελματιών ψυχικής υγείας, είναι επιμελήτρια και συγγραφέας πολλών βιβλίων και έχει συμμετάσχει σε πολλές έρευνες.
5 ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΕ ΒΙΑ
– Χιλιάδες έρευνες έχουν καταδείξει τις τοξικές επιπτώσεις της έκθεσης των παιδιών στη βία τόσο στην ψυχοκοινωνική και συναισθηματική τους ανάπτυξη όσο και τις λειτουργίες του εγκεφάλου.
– Πίσω από συνήθη συμπτώματα όπως οι διατροφικές διαταραχές, η εξάρτηση από ουσίες, η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου, οι κρίσεις πανικού, η αρρωστοφοβία κ.α. συχνά κρύβεται μια σωματική, συναισθηματική ή σεξουαλική κακοποίηση που το παιδί δέχτηκε από το οικείο περιβάλλον χωρίς τη δυνατότητα ψυχικής επεξεργασίας.
– Σε αυτόν τον κύκλο διαδικτυακών κλινικών εργαστηρίων θα εξετάσουμε το τραύμα στις πολλαπλές του εκφάνσεις, από τις διαγνωστικές δυσκολίες έως τις θεραπευτικές επιλογές. Θα δούμε τις σχετικές έρευνες και τις προτεινόμενες θεραπευτικές κατευθύνσεις και θα συζητήσουμε κλινικά περιστατικά.
– Ο κύκλος του τραύματος απευθύνεται σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας που έχουν αντιμετωπίσει τέτοια κλινικά φαινόμενα στην εργασία τους και επιθυμούν να έχουν μια ολοκληρωμένη κατάρτιση σχετικά με αυτά. Δεν υπάρχει δυνατότητα για ασύγχρονη παρακολούθηση και οι θέσεις είναι περιορισμένες.
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ
– 14-15 Νοεμβρίου 2025 Πρώιμη σεξουαλική κακοποίηση
– 12-13 Δεκεμβρίου 2025 Διάσχιση και αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές
– 13-14 Φεβρουαρίου 2026 Κλινικές προκλήσεις με μεταιχμιακά άτομα
– 13-14 Μαρτίου 2026 Κλινικές παρεμβάσεις Ι: Ψυχικοποίηση
– 15-16 Μαίου 2026 Κλινικές παρεμβάσεις ΙI: Η τεχνική του εσωτερικού παιδιού
ΔΙΔΑΚΤΡΑ
– Για φοιτητές/αποφοίτους του ΙΨΥ: 100 ευρώ κάθε εργαστήριο
– Για άλλους επαγγελματίες: 120 ευρώ κάθε εργαστήριο
Η δουλειά στην παροχή υπηρεσιών για τον προσφυγικό πληθυσμό και σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης είναι μία από τις πλέον απαιτητικές εργασίες που μπορεί να κάνει ένας ψυχολόγος κατά τη γνώμη μου. Τόσο οι ιδιαιτερότητες του πληθυσμού όσο και αυτές που συναντά κανείς σε μία κατάσταση κρίσης κάνουν την δουλειά του ειδικού αρκετά διαφορετική από τη δουλειά στο γραφείο.
Μία εκ των πολλών διαφοροποιήσεων που έχει η δουλειά με τους πρόσφυγες εν σχέση με αυτή με το ντόπιο πληθυσμό είναι σίγουρα το πολιτισμικό υπόβαθρο. Το πολιτισμικό υπόβαθρο των θεραπευόμενων είναι πάντα παρόν, σε όλες τις συνεδρίες, και πραγματικά διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο τόσο για την ερμηνεία που θα δώσει ο/η θεραπευτής/τρια όσο και για την κατάλληλη παρέμβαση. Ένα πολύ συχνό παράδειγμα είναι ότι λόγω των στενών σχέσεων που έχουν στις οικογένειές τους, έρχονται όλοι μαζί για θεραπεία συχνά φέρνοντας σε δύσκολη θέση το/τη θεραπευτή/τρια. Θυμάμαι μάλιστα ότι μία φορά ξαφνιάστηκα καθώς μαζί με την 47χρονη πελάτισσά μου ήρθε και η 80χρονη μητέρα της καθώς όπως μου ανέφερε η πρώτη, δεν πάει πουθενά χωρίς αυτή.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά που βιώνουν τον θάνατο συμμαθητή τους?
Στην περίπτωση ατυχήματος όπου προκάλεσε απώλεια στο σχολείο σε ένα ή πολλά παιδιά, είναι καλό αρχικά να ζητήσουμε τη βοήθεια ψυχολόγων που είναι εξειδικευμένοι στο πένθος.
Αυτοί θα συμβάλλουν στη διεργασία του πένθους τόσο στο σχολείο όσο και στην κοινότητα. Ανεξάρτητα όμως από την επέμβαση των ειδικών σε μια τέτοια περίπτωση, το σχολείο χρειάζεται να δώσει την ευκαιρία σε όλους –εκπαιδευτικούς και παιδιά– να μνημονεύσουν αυτούς που χάθηκαν. Είναι σημαντικό όλοι στην σχολική κοινότητα να έχουν τρόπους επικοινωνίας και έκφρασης των συναισθημάτων τους για το τραγικό γεγονός.
Το σχολείο αποτελεί τον κατεξοχήν χώρο για να βοηθήσουμε τα παιδιά να μιλήσουν για αυτό που συνέβη, να εκφράσουν τις απορίες τους, τα συναισθήματά τους και τον φόβο τους ότι κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί και στα ίδια. Αν έχουμε την εντύπωση πως ένας θάνατος δεν αγγίζει τα παιδιά ή ότι το ξεπερνάνε εύκολα, κάνουμε μεγάλο λάθος.
Τα παιδιά βιώνουν τα πάντα με πιο έντονο τρόπο από εμάς τους μεγάλους, ωστόσο, μπορούν και κρύβουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους όταν βλέπουν πως δεν τους δίνουμε τον χώρο να τα εκφράσουν.
Είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως όταν κάτι δεν μιλιέται, δεν σημαίνει πως δεν λειτουργεί υπόγεια προκαλώντας οδύνη στην ψυχή και το σώμα του παιδιού. Φαινομενικά, τα παιδιά προχωρούν στη ζωή τους, μπαίνουν στο Πανεπιστήμιο, βρίσκουν δουλειά, παντρεύονται και κάνουν τη δική τους οικογένεια. Ωστόσο, η πληγή που έχει μείνει μέσα τους συνεχίζει να πονάει.
Όταν τα συναισθήματα μένουν παγωμένα στην καρδιά του παιδιού και οι σκέψεις όπως ότι αυτό έφταιγε και πέθανε ο αγαπημένος του συνεχίζουν να το καταδιώκουν. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να υποφέρει μέσα του για πολλά χρόνια παρά το γεγονός ότι η εξωτερική του ζωή θα είναι πολύ επιτυχημένη.
Για όλους αυτούς τους λόγους χρειάζεται να γνωρίζουμε όλοι πως να φροντίσουμε τα παιδιά που έχουν βιώσει μια σημαντική απώλεια. Στο σχολείο μπορούμε να ορίσουμε συγκεκριμένους χώρους ως χώρους πένθους. Εκεί μπορεί να πάει κάποιος να κλάψει ή να μιλήσει με άλλους για αυτό που συνέβη. Επίσης, μπορούμε να αναρτήσουμε στον διάδρομο του σχολείου χαρτί του μέτρου, έτσι ώστε κάθε μαθητής και εκπαιδευτικός να έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν με λόγια ή ζωγραφιές τα συναισθήματά τους για τη μεγάλη απώλεια.
Διαφορετικά, αν δεν πούμε τίποτα, και δεν δώσουμε στο παιδί την δυνατότητα να εκφραστεί, το παιδί μένει με την απορία για το τι συνέβη. Κρατάει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του για τον εαυτό του. Οι φόβοι του γίνονται εφιάλτες και δυσκολεύεται να κοιμηθεί. Γίνεται νευρικό και
ανήσυχο ή παρουσιάζει αλλαγή στην όρεξή του. Πονάει η κοιλιά του ή το κεφάλι του αλλά οι γιατροί δεν βρίσκουν κάτι παθολογικό.
Με ποιον τρόπο μνημονεύουμε έναν θάνατο στο σχολείο;
Είναι καλό να οργανώσουμε μια μικρή εκδήλωση στη μνήμη του παιδιού που πέθανε. Δίνουμε τη δυνατότητα στα παιδιά να συμμετέχουν στον σχεδιασμό, όσο είναι δυνατόν, ιδιαίτερα εκείνα που γνώριζαν το άτομο που πέθανε. Σε μια τάξη που πεθαίνει ένα παιδί χρειάζεται οι συμμαθητές του να ετοιμάσουν μια συλλυπητήρια κάρτα για την οικογένειά του.
Επιπλέον, το ίδιο το σχολείο χρειάζεται να μνημονεύσει τον θάνατο του μαθητή μέσα από μια μικρή εκδήλωση με ζωγραφιές και κείμενα παιδιών και δασκάλων. Ενδεικτικά στο σχολείο μπορούμε:
● Να μιλήσουμε για τις αναμνήσεις μας από το άτομο που πέθανε σε μια ειδική εκδήλωση.
● Να ετοιμάσουμε ένα άλμπουμ με φωτογραφίες και αναμνήσεις ή να οργανώσουμε μια έκθεση με κάρτες, φωτογραφίες και ζωγραφιές στη μνήμη αυτού που πέθανε.
● Να διεξάγουμε μια μικρή τελετή με αναμμένα κεριά στη μνήμη αυτού που πέθανε.
● Να τοποθετήσουμε μια φωτογραφία ή μια επιγραφή στη μνήμη αυτού που πέθανε σε κεντρικό σημείο του σχολείου.
● Να φυτέψουμε ένα δέντρο ή ένα παρτέρι λουλούδια στη μνήμη αυτού που πέθανε
● Να κάνουμε μια χρηματική δωρεά του σχολείου σε μια φιλανθρωπική οργάνωση στη μνήμη του ατόμου που πέθανε ή να μαζέψουμε χρήματα για να εμπλουτίσουμε το σχολείο.
Πώς διαχειριζόμαστε τον θάνατο ενός μαθητή κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς;
Πολύ σημαντικό είναι να γνωρίζουμε και πώς να διαχειριστούμε τον θάνατο ενός μαθητή και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.
Είναι καλό να αφήσουμε κενό το θρανίο του μαθητή που πέθανε και να αναφέρουμε κανονικά το όνομά του: Πήγαινε κάτσε στη θέση του/της ………… και δουλέψτε εκεί με τη Χριστίνα. Το να μιλάμε για το παιδί που πέθανε, επιτρέπει το πένθος να συνεχίσει να υπάρχει στο μυαλό και την καρδιά των παιδιών.
Ο Dyregrov (2008) αναφέρει ότι μπορούμε να ζητήσουμε από τα παιδιά να κοιτάξουν το άδειο θρανίο και να σκεφτούν τι θα ήθελαν να πουν σε αυτό το παιδί όταν ήταν ζωντανό αλλά δεν πρόλαβαν. Έχουν τη δυνατότητα να το πουν τώρα είτε από μέσα τους είτε φωναχτά. Μπορούν να τελειώσουν με ένα Αντίο. Μετά τους ζητάμε να ζωγραφίσουν και να αναρτήσουν τις ζωγραφιές τους σε ένα εμφανές σημείο στην τάξη.
Θα πρέπει να συμφωνήσουμε μαζί με τα παιδιά για το πότε θα απομακρύνουμε το άδειο θρανίο από την τάξη. Επίσης, είναι καλό να γίνει μνεία του παιδιού που πέθανε στο τέλος της σχολικής χρονιάς.
Σε μια δική μας περίπτωση, η εκπαιδευτικός έφτιαξε ένα αυτοσχέδιο κηροστάσιο από ένα ταψί με άμμο και αναμμένα κεράκια σε διαφορετικά ύψη –όπου κάθε κερί συμβόλιζε το άτομο και τη φλόγα της ζωής που έχει, άλλος πολύ και άλλος λίγο (το πιο μικρό κερί το είχε το παιδί που πέθανε)– και όλα τα παιδιά μαζεύτηκαν σε κύκλο και μίλησαν για το παιδί που πέθανε. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι, πέρα από τη θλίψη και τα δάκρυα, τα παιδιά συχνά αναφέρουν και αστεία περιστατικά για το παιδί που πέθανε, όπως επίσης και περιστατικά στα οποία είχαν θυμώσει μαζί του για κάποια ζαβολιά ή κάτι ανάλογο. Στο πένθος υπάρχει χώρος για όλα τα συναισθήματα, όχι μόνο για τη θλίψη.
Μέσα από τέτοιες ενέργειες τα παιδιά θα συνεχίσουν να αναφέρονται στο παιδί που πέθανε και στις αναμνήσεις που έχουν όπως με το να αφήσουν το θρανίο του κενό για να δείξουν ότι δεν τον ξέχασαν, ότι παρόλο που δεν είναι στην τάξη συνεχίζει να είναι στην καρδιά τους.
Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά μαθαίνουν να επεξεργάζονται τα συναισθήματά τους και να στηρίζουν το ένα το άλλο. Μαθαίνουν ότι και η πιο δύσκολη εμπειρία γίνεται υποφερτή όταν υπάρχουν άνθρωποι γύρω μας που μπορούν να μας ακούσουν και να μας συμπαρασταθούν.
Αποσπάσματα από το βιβλίο της Τάνιας Αναγνωστοπούλου και Σοφίας Χατζηνικολάου “ Το Πένθος στα Παιδιά”, Εκδόσεις Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας.
Αυτό που χαρακτήρισε τον Αύγουστο ήταν η κριτική διάθεση στα κακώς κείμενα στη χώρα μας. Το περίφημο ελληνικό καλοκαίρι που πλέον υπάρχει μόνο φαντασιακά, οι καθημερινοί θάνατοι από τροχαία, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και πολλά άλλα.
Ξεκινάμε με αναφορές στον υπερτουρισμό, και τα κακώς έχοντα στις ελληνικές παραλίες……
Οι 8 πληγές των οργανωμένων παραλιών
Οι καταγγελίες των πολιτών, ανά νομό, στην εφαρμογή ΜyCoast για αυθαίρετη κατάληψη έκτασης, ελλιπείς υποδομές και παρακώλυση ελεύθερης πρόσβασης στις ακτές.
Τα στοιχεία για ελέγχους του 2018 (με ζώα που υπήρχαν μόνο στα… μητρώα του ΟΠΕΚΕΠΕ και ανύπαρκτες κτηνοτροφικές υποδομές) έφτασαν στην Εισαγγελία Τρικάλων το 2020, υπόσχονταν αποκαλύψεις, αλλά έμειναν στη σιωπή.
Καταγγελίες για τις “πρωτοποριακές ιατρικές μεθόδους” που διαφημίζονται στο Τik Tok στην Ελλάδα
Bροχή οι καταγγελίες γιατρών κατά μερίδας συναδέλφων τους, που προσπαθούν να προσελκύσουν ασθενείς, χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή περιφερειακούς τηλεοπτικούς σταθμούς, υποσχόμενοι «πρωτοποριακές» μεθόδους – Η επιστολή των χειρουργών ορθοπαιδικών στον ΙΣΑ
Εκατοντάδες «εργασίες», που αρκετές δεν θα τις διαβάσει ποτέ κανείς, βρίσκουν τον δρόμο τους σε «επιστημονικά» περιοδικά που κάνουν αποδεκτά τα πάντα – αρκεί φυσικά να πληρώσεις το αντίτιμο.
Στην εποχή της «κακιστοκρατίας» ΙΙ: Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Είναι μάλλον αναντίρρητο ότι η σχέση της χώρας μας με φαινόμενα κακιστοκρατίας, (οι αιτίες και τα αποτελέσματα της οποίας για τη Δύση συνολικά, περιεγραφήκαν στο προηγούμενο σημείωμα), είναι σχεδόν διαχρονική.
«Καμπανάκι» για τους γονείς τα αποτελέσματα έρευνας σχετικά με τον εκφοβισμό και τη ρητορική μίσους στο Ιντερνετ
.. και τα νέα από το μέτωπο της ΑΙ
Το ChatGPT έδωσε οδηγίες σε 16χρονο για να αυτοκτονήσει – Το τραγικό τέλος και η μήνυση
Οι γονείς μήνυσαν την OpenAI και τον διευθύνοντα σύμβουλο Sam Altman, ισχυριζόμενοι ότι η εταιρεία έθεσε εν γνώσει της το κέρδος πάνω από την ασφάλεια.
Παρουσιάζονται ενδεικτικά θέματα που δόθηκαν στους μαθητές Δημοτικού και Γυμνασίου στο πλαίσιο των διαγνωστικών εξετάσεων στα Μαθηματικά και τη Γλώσσα, επιχειρώντας να αποτυπώσει τους λόγους για το ετήσιο «Βατερλώ» του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος.
Υπάρχει μια λέξη που μόλις ακουστεί ενεργοποιεί όλα τα καταγγελτικά ανακλαστικά: παπαγαλία. Εδώ και χρόνια, συγκεντρώνει τα περισσότερα «ανάθεμα» για τα προβλήματα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος.
Περισσότεροι από ένας στους δύο μαθητές θεωρούν ότι το εκπαιδευτικό σύστημα δεν προάγει ηθικές και κοινωνικές αξίες, ενσυναίσθηση και αλληλεγγύη – Τι δείχνει μελέτη του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών.
Σε πρόσφατη πανελλήνια έρευνα σε δείγμα 6.250 μαθητών Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου, οκτώ στους δέκα εφήβους αναφέρουν ότι τους είναι εύκολο να μιλήσουν με τη μητέρα τους για θέματα που τους απασχολούν, ενώ δύο στους δέκα λένε ότι οι γονείς δεν γνωρίζουν καθόλου για το τι κάνουν στο Διαδίκτυο.
Yπάρχουν συμβάντα που δημιουργούν μεγάλες ρηγματώσεις στην κοινωνία. Συλλογικά τραύματα τόσο βαθιά, που αλλάζουν όχι μόνον τη σχέση με την πολιτική, την πατρίδα, αλλά και τη θέαση της ίδιας της ζωής.
Αυτές οι ευρωεκλογές είναι οι πιο σημαντικές των τελευταίων δεκαετιών. Η Ευρώπη θα βρεθεί μπροστά σε πολύ δύσκολες αποφάσεις, που θα κρίνουν εάν θα ενηλικιωθεί γεωπολιτικά και οικονομικά ή όχι. Είτε εκλεγεί ο Τραμπ είτε όχι, το «ξυπνητήρι» έχει χτυπήσει από καιρό, κοντεύει να… ξεθυμάνει.
