5 ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΕ ΒΙΑ
– Χιλιάδες έρευνες έχουν καταδείξει τις τοξικές επιπτώσεις της έκθεσης των παιδιών στη βία τόσο στην ψυχοκοινωνική και συναισθηματική τους ανάπτυξη όσο και τις λειτουργίες του εγκεφάλου.
– Πίσω από συνήθη συμπτώματα όπως οι διατροφικές διαταραχές, η εξάρτηση από ουσίες, η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου, οι κρίσεις πανικού, η αρρωστοφοβία κ.α. συχνά κρύβεται μια σωματική, συναισθηματική ή σεξουαλική κακοποίηση που το παιδί δέχτηκε από το οικείο περιβάλλον χωρίς τη δυνατότητα ψυχικής επεξεργασίας.
– Σε αυτόν τον κύκλο διαδικτυακών κλινικών εργαστηρίων θα εξετάσουμε το τραύμα στις πολλαπλές του εκφάνσεις, από τις διαγνωστικές δυσκολίες έως τις θεραπευτικές επιλογές. Θα δούμε τις σχετικές έρευνες και τις προτεινόμενες θεραπευτικές κατευθύνσεις και θα συζητήσουμε κλινικά περιστατικά.
– Ο κύκλος του τραύματος απευθύνεται σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας που έχουν αντιμετωπίσει τέτοια κλινικά φαινόμενα στην εργασία τους και επιθυμούν να έχουν μια ολοκληρωμένη κατάρτιση σχετικά με αυτά. Δεν υπάρχει δυνατότητα για ασύγχρονη παρακολούθηση και οι θέσεις είναι περιορισμένες.
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ
– 14-15 Νοεμβρίου 2025 Πρώιμη σεξουαλική κακοποίηση
– 12-13 Δεκεμβρίου 2025 Διάσχιση και αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές
– 13-14 Φεβρουαρίου 2026 Κλινικές προκλήσεις με μεταιχμιακά άτομα
– 13-14 Μαρτίου 2026 Κλινικές παρεμβάσεις Ι: Ψυχικοποίηση
– 15-16 Μαίου 2026 Κλινικές παρεμβάσεις ΙI: Η τεχνική του εσωτερικού παιδιού
ΔΙΔΑΚΤΡΑ
– Για φοιτητές/αποφοίτους του ΙΨΥ: 100 ευρώ κάθε εργαστήριο
– Για άλλους επαγγελματίες: 120 ευρώ κάθε εργαστήριο
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά που βιώνουν τον θάνατο συμμαθητή τους?
Στην περίπτωση ατυχήματος όπου προκάλεσε απώλεια στο σχολείο σε ένα ή πολλά παιδιά, είναι καλό αρχικά να ζητήσουμε τη βοήθεια ψυχολόγων που είναι εξειδικευμένοι στο πένθος.
Αυτοί θα συμβάλλουν στη διεργασία του πένθους τόσο στο σχολείο όσο και στην κοινότητα. Ανεξάρτητα όμως από την επέμβαση των ειδικών σε μια τέτοια περίπτωση, το σχολείο χρειάζεται να δώσει την ευκαιρία σε όλους –εκπαιδευτικούς και παιδιά– να μνημονεύσουν αυτούς που χάθηκαν. Είναι σημαντικό όλοι στην σχολική κοινότητα να έχουν τρόπους επικοινωνίας και έκφρασης των συναισθημάτων τους για το τραγικό γεγονός.
Το σχολείο αποτελεί τον κατεξοχήν χώρο για να βοηθήσουμε τα παιδιά να μιλήσουν για αυτό που συνέβη, να εκφράσουν τις απορίες τους, τα συναισθήματά τους και τον φόβο τους ότι κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί και στα ίδια. Αν έχουμε την εντύπωση πως ένας θάνατος δεν αγγίζει τα παιδιά ή ότι το ξεπερνάνε εύκολα, κάνουμε μεγάλο λάθος.
Τα παιδιά βιώνουν τα πάντα με πιο έντονο τρόπο από εμάς τους μεγάλους, ωστόσο, μπορούν και κρύβουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους όταν βλέπουν πως δεν τους δίνουμε τον χώρο να τα εκφράσουν.
Είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως όταν κάτι δεν μιλιέται, δεν σημαίνει πως δεν λειτουργεί υπόγεια προκαλώντας οδύνη στην ψυχή και το σώμα του παιδιού. Φαινομενικά, τα παιδιά προχωρούν στη ζωή τους, μπαίνουν στο Πανεπιστήμιο, βρίσκουν δουλειά, παντρεύονται και κάνουν τη δική τους οικογένεια. Ωστόσο, η πληγή που έχει μείνει μέσα τους συνεχίζει να πονάει.
Όταν τα συναισθήματα μένουν παγωμένα στην καρδιά του παιδιού και οι σκέψεις όπως ότι αυτό έφταιγε και πέθανε ο αγαπημένος του συνεχίζουν να το καταδιώκουν. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να υποφέρει μέσα του για πολλά χρόνια παρά το γεγονός ότι η εξωτερική του ζωή θα είναι πολύ επιτυχημένη.
Για όλους αυτούς τους λόγους χρειάζεται να γνωρίζουμε όλοι πως να φροντίσουμε τα παιδιά που έχουν βιώσει μια σημαντική απώλεια. Στο σχολείο μπορούμε να ορίσουμε συγκεκριμένους χώρους ως χώρους πένθους. Εκεί μπορεί να πάει κάποιος να κλάψει ή να μιλήσει με άλλους για αυτό που συνέβη. Επίσης, μπορούμε να αναρτήσουμε στον διάδρομο του σχολείου χαρτί του μέτρου, έτσι ώστε κάθε μαθητής και εκπαιδευτικός να έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν με λόγια ή ζωγραφιές τα συναισθήματά τους για τη μεγάλη απώλεια.
Διαφορετικά, αν δεν πούμε τίποτα, και δεν δώσουμε στο παιδί την δυνατότητα να εκφραστεί, το παιδί μένει με την απορία για το τι συνέβη. Κρατάει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του για τον εαυτό του. Οι φόβοι του γίνονται εφιάλτες και δυσκολεύεται να κοιμηθεί. Γίνεται νευρικό και
ανήσυχο ή παρουσιάζει αλλαγή στην όρεξή του. Πονάει η κοιλιά του ή το κεφάλι του αλλά οι γιατροί δεν βρίσκουν κάτι παθολογικό.
Με ποιον τρόπο μνημονεύουμε έναν θάνατο στο σχολείο;
Είναι καλό να οργανώσουμε μια μικρή εκδήλωση στη μνήμη του παιδιού που πέθανε. Δίνουμε τη δυνατότητα στα παιδιά να συμμετέχουν στον σχεδιασμό, όσο είναι δυνατόν, ιδιαίτερα εκείνα που γνώριζαν το άτομο που πέθανε. Σε μια τάξη που πεθαίνει ένα παιδί χρειάζεται οι συμμαθητές του να ετοιμάσουν μια συλλυπητήρια κάρτα για την οικογένειά του.
Επιπλέον, το ίδιο το σχολείο χρειάζεται να μνημονεύσει τον θάνατο του μαθητή μέσα από μια μικρή εκδήλωση με ζωγραφιές και κείμενα παιδιών και δασκάλων. Ενδεικτικά στο σχολείο μπορούμε:
● Να μιλήσουμε για τις αναμνήσεις μας από το άτομο που πέθανε σε μια ειδική εκδήλωση.
● Να ετοιμάσουμε ένα άλμπουμ με φωτογραφίες και αναμνήσεις ή να οργανώσουμε μια έκθεση με κάρτες, φωτογραφίες και ζωγραφιές στη μνήμη αυτού που πέθανε.
● Να διεξάγουμε μια μικρή τελετή με αναμμένα κεριά στη μνήμη αυτού που πέθανε.
● Να τοποθετήσουμε μια φωτογραφία ή μια επιγραφή στη μνήμη αυτού που πέθανε σε κεντρικό σημείο του σχολείου.
● Να φυτέψουμε ένα δέντρο ή ένα παρτέρι λουλούδια στη μνήμη αυτού που πέθανε
● Να κάνουμε μια χρηματική δωρεά του σχολείου σε μια φιλανθρωπική οργάνωση στη μνήμη του ατόμου που πέθανε ή να μαζέψουμε χρήματα για να εμπλουτίσουμε το σχολείο.
Πώς διαχειριζόμαστε τον θάνατο ενός μαθητή κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς;
Πολύ σημαντικό είναι να γνωρίζουμε και πώς να διαχειριστούμε τον θάνατο ενός μαθητή και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.
Είναι καλό να αφήσουμε κενό το θρανίο του μαθητή που πέθανε και να αναφέρουμε κανονικά το όνομά του: Πήγαινε κάτσε στη θέση του/της ………… και δουλέψτε εκεί με τη Χριστίνα. Το να μιλάμε για το παιδί που πέθανε, επιτρέπει το πένθος να συνεχίσει να υπάρχει στο μυαλό και την καρδιά των παιδιών.
Ο Dyregrov (2008) αναφέρει ότι μπορούμε να ζητήσουμε από τα παιδιά να κοιτάξουν το άδειο θρανίο και να σκεφτούν τι θα ήθελαν να πουν σε αυτό το παιδί όταν ήταν ζωντανό αλλά δεν πρόλαβαν. Έχουν τη δυνατότητα να το πουν τώρα είτε από μέσα τους είτε φωναχτά. Μπορούν να τελειώσουν με ένα Αντίο. Μετά τους ζητάμε να ζωγραφίσουν και να αναρτήσουν τις ζωγραφιές τους σε ένα εμφανές σημείο στην τάξη.
Θα πρέπει να συμφωνήσουμε μαζί με τα παιδιά για το πότε θα απομακρύνουμε το άδειο θρανίο από την τάξη. Επίσης, είναι καλό να γίνει μνεία του παιδιού που πέθανε στο τέλος της σχολικής χρονιάς.
Σε μια δική μας περίπτωση, η εκπαιδευτικός έφτιαξε ένα αυτοσχέδιο κηροστάσιο από ένα ταψί με άμμο και αναμμένα κεράκια σε διαφορετικά ύψη –όπου κάθε κερί συμβόλιζε το άτομο και τη φλόγα της ζωής που έχει, άλλος πολύ και άλλος λίγο (το πιο μικρό κερί το είχε το παιδί που πέθανε)– και όλα τα παιδιά μαζεύτηκαν σε κύκλο και μίλησαν για το παιδί που πέθανε. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι, πέρα από τη θλίψη και τα δάκρυα, τα παιδιά συχνά αναφέρουν και αστεία περιστατικά για το παιδί που πέθανε, όπως επίσης και περιστατικά στα οποία είχαν θυμώσει μαζί του για κάποια ζαβολιά ή κάτι ανάλογο. Στο πένθος υπάρχει χώρος για όλα τα συναισθήματα, όχι μόνο για τη θλίψη.
Μέσα από τέτοιες ενέργειες τα παιδιά θα συνεχίσουν να αναφέρονται στο παιδί που πέθανε και στις αναμνήσεις που έχουν όπως με το να αφήσουν το θρανίο του κενό για να δείξουν ότι δεν τον ξέχασαν, ότι παρόλο που δεν είναι στην τάξη συνεχίζει να είναι στην καρδιά τους.
Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά μαθαίνουν να επεξεργάζονται τα συναισθήματά τους και να στηρίζουν το ένα το άλλο. Μαθαίνουν ότι και η πιο δύσκολη εμπειρία γίνεται υποφερτή όταν υπάρχουν άνθρωποι γύρω μας που μπορούν να μας ακούσουν και να μας συμπαρασταθούν.
Αποσπάσματα από το βιβλίο της Τάνιας Αναγνωστοπούλου και Σοφίας Χατζηνικολάου “ Το Πένθος στα Παιδιά”, Εκδόσεις Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας.
Θυμάμαι ακόμη πολύ καθαρά την πρώτη πρώτη ημέρα που ξεκίνησα να δουλεύω σε κέντρο «φιλοξενίας» προσφύγων. Ένα κέντρο λίγο πιο έξω από την Αθήνα. Θυμάμαι ακόμη τις σκηνές και τα container να ξεπροβάλλουν από τη στροφή του δρόμου, τις γυναίκες με τα χρωματιστά τους φορέματα να πηγαίνουν βόλτα τα μωρά τους, παρέες αντρών να συζητάνε σε αυτοσχέδια καταστήματα και παιδιά να παίζουν σχεδόν ανέμελα στην παιδική χαρά. Κατά κάποιο τρόπο η ζωή συνεχίζεται ακόμη και στο πιο αφιλόξενο καμπ. Δυστυχώς, λίγες ώρες αργότερα έμαθα ότι στα καμπ ο πόνος βρίσκεται καλά κρυμμένος μέσα στις σκηνές. Read More “Ποιος θα φυλάξει τους φύλακες – εμπειρίες μιας ψυχολόγου από τα κέντρα φιλοξενίας προσφύγων”
Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Σταχυολογεί η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Νέα από τον Ελλαδικό χώρο
Οι άντρες αγαπούν τον καναπέ… το 63% των ανδρών στη χώρα είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι!
Kατερίνα Μάτσα: “Δεν συνέρχεται εύκολα μια κοινωνία από τις απώλειες ανθρώπων, αγαθών, οραμάτων. …Το τραύμα είναι βαθύ και θα έχει διάρκεια. Ξέρουμε από μελέτες ότι το τραύμα μεταδίδεται από γενιά σε γενιά…”.
Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Γράφει η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Παράθυρο στον κόσμο: Νοέμβριος
Στην ελληνική σκηνή ξεχωρίσαμε την ταινία-ντοκιμαντέρ του Λουκά Παλαιοκρασά με τίτλο ‘ Τέλος Χρόνου’. Μια καταγραφή της δυστοπικής πραγματικότητας όπως τη ζουν τα παιδιά της Γ’ Λυκείου σε αυτό το μεταίχμιο της ζωής τους.
Στη διεθνή σκηνή πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η Ευρώπη- αλλά και όλος ο πλανήτης- έχουν εισέλθει σε μια εποχή πολυκρίσεων, μια εποχή πυκνή σε γεγονότα και εξελίξεις.
Κλείνουμε με μια είδηση που αμαύρωσε το κορυφαίο αθλητικό γεγονός της χρονιάς, ένα Μουντιάλ βαμμένο στο αίμα των εργατών που κατασκεύασαν τα γήπεδα και τις υποδομές στο Κατάρ.
Αυτό που χαρακτήρισε τον Αύγουστο ήταν η κριτική διάθεση στα κακώς κείμενα στη χώρα μας. Το περίφημο ελληνικό καλοκαίρι που πλέον υπάρχει μόνο φαντασιακά, οι καθημερινοί θάνατοι από τροχαία, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και πολλά άλλα.
Ξεκινάμε με αναφορές στον υπερτουρισμό, και τα κακώς έχοντα στις ελληνικές παραλίες……
Οι 8 πληγές των οργανωμένων παραλιών
Οι καταγγελίες των πολιτών, ανά νομό, στην εφαρμογή ΜyCoast για αυθαίρετη κατάληψη έκτασης, ελλιπείς υποδομές και παρακώλυση ελεύθερης πρόσβασης στις ακτές.
Τα στοιχεία για ελέγχους του 2018 (με ζώα που υπήρχαν μόνο στα… μητρώα του ΟΠΕΚΕΠΕ και ανύπαρκτες κτηνοτροφικές υποδομές) έφτασαν στην Εισαγγελία Τρικάλων το 2020, υπόσχονταν αποκαλύψεις, αλλά έμειναν στη σιωπή.
Καταγγελίες για τις “πρωτοποριακές ιατρικές μεθόδους” που διαφημίζονται στο Τik Tok στην Ελλάδα
Bροχή οι καταγγελίες γιατρών κατά μερίδας συναδέλφων τους, που προσπαθούν να προσελκύσουν ασθενείς, χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή περιφερειακούς τηλεοπτικούς σταθμούς, υποσχόμενοι «πρωτοποριακές» μεθόδους – Η επιστολή των χειρουργών ορθοπαιδικών στον ΙΣΑ
Εκατοντάδες «εργασίες», που αρκετές δεν θα τις διαβάσει ποτέ κανείς, βρίσκουν τον δρόμο τους σε «επιστημονικά» περιοδικά που κάνουν αποδεκτά τα πάντα – αρκεί φυσικά να πληρώσεις το αντίτιμο.
Στην εποχή της «κακιστοκρατίας» ΙΙ: Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Είναι μάλλον αναντίρρητο ότι η σχέση της χώρας μας με φαινόμενα κακιστοκρατίας, (οι αιτίες και τα αποτελέσματα της οποίας για τη Δύση συνολικά, περιεγραφήκαν στο προηγούμενο σημείωμα), είναι σχεδόν διαχρονική.
«Καμπανάκι» για τους γονείς τα αποτελέσματα έρευνας σχετικά με τον εκφοβισμό και τη ρητορική μίσους στο Ιντερνετ
.. και τα νέα από το μέτωπο της ΑΙ
Το ChatGPT έδωσε οδηγίες σε 16χρονο για να αυτοκτονήσει – Το τραγικό τέλος και η μήνυση
Οι γονείς μήνυσαν την OpenAI και τον διευθύνοντα σύμβουλο Sam Altman, ισχυριζόμενοι ότι η εταιρεία έθεσε εν γνώσει της το κέρδος πάνω από την ασφάλεια.
Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Σταχυολογεί η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Δυσάρεστες ειδήσεις: Ξεπερνώντας τους κινδύνους από τη συνεχή ανάγνωσή τους
Τι προκαλεί την αύξηση στον τζίρο της αγοράς τυχερών παιχνιδιών; «Από τον Ιανουάριο έως και τον Αύγουστο η συνολική αξία των ποσών που πόνταραν οι παίκτες διαμορφώθηκε σε 28,3 δισ. ευρώ, έχοντας ενισχυθεί κατά 14,1% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι» (χθεσινή «Κ»). Το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό (περίπου το 70%) προήλθε από το online στοίχημα.
«Εμείς προσπαθούμε, τα παιδιά έχουν έρθει αγρίμια»
Παρότι πλέον υπάρχει πρωτόκολλο για την αντιμετώπιση της βίας και του εκφοβισμού στο σχολείο, τα αντανακλαστικά της εκπαιδευτικής κοινότητας δεν λειτουργούν παντού.
Βία ανηλίκων – Οι ειδικοί στο ΒΗΜΑ: Έγιναν τα παιδιά ξαφνικά τόσο σκληρά και επιθετικά;
Φάκελος βία ανηλίκων: Υπάρχει αύξηση; Έγιναν τα παιδιά ξαφνικά τόσο σκληρά και επιθετικά; Ποιος είναι ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης; Τα μέτρα καταστολής θα δουλέψουν; Οι ειδικοί απαντούν.
Γιατί διχάζει το σχέδιο της ΕΕ για την προστασία των παιδιών στα chat;
«Είδε τόσο αίμα που τυφλώθηκε»: Ανθρωπογραφίες ενός Αιγαίου που χάνεται
Ξενιτιά, αποικιοκρατία, απαγχονισμοί, γερμανική Κατοχή, εκτελέσεις, εμφύλιος, βιασμοί, πείνα, κακουχίες. Από την Ικαρία στο Βελγικό Κονγκό, ξανά Ικαρία, έπειτα Αθήνα, από εκεί Γερμανία και τελικά επιστροφή για πάντα στο νησί. Η Σώσα Μπερνή-Πλακίδα είδε τόση φρίκη που κάποια στιγμή σταμάτησε να βλέπει. Τυφλώθηκε.
Η πυραμίδα του παράνομου εμπορίου οργάνων – Οι δότες, οι γιατροί και οι μεσάζοντες
Ο λέκτορας του Πανεπιστημίου του Λίβερπουλ, Σον Κόλουμπ, που επί 10 χρόνια συνομιλεί με δότες, λήπτες και μεσάζοντες, ακτινογραφεί ένα διακρατικό έγκλημα με πολλές αθέατες όψεις
Μπαμπινιώτης: Το «μην αγχώνεσαι» και το «εννοείται» έγιναν οι νέες εθνικές μας λέξεις
Ο διακεκριμένος γλωσσολόγος και ακαδημαϊκός μιλάει για τα γλωσσικά λάθη που κάνουμε σήμερα, την ποιότητα της εκπαίδευσης, τις πανελλαδικές εξετάσεις, σχολιάζει την ποιότητα του πολιτικού λόγου, ο οποίος «βρίσκεται σε κατάπτωση», και τονίζει ότι είναι αναγκαία η επανίδρυση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
Το εθνικό σχέδιο για το δημογραφικό στο «μικροσκόπιο» των ειδικών
Είναι πολύ θετικό και μόνο το γεγονός ότι αποκτήσαμε εθνικό σχέδιο δράσης για τις δημογραφικές πολιτικές και τις πολιτικές της οικογένειας. Αυτή είναι η αποστροφή των ειδικών έπειτα από τη χθεσινή δημοσίευση των αξόνων του σχεδίου που εκπόνησε το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για την Ελλάδα που γερνάει.
Πώς πενθούν οι φάλαινες, πώς αντιλαμβάνονται τον θάνατο οι σκύλοι;
Η σιωπή των χιμπατζήδων. Η φάλαινα που μετέφερε το μικρό της στην άλλη άκρη του κόσμου. Ο πίθηκος που έπαιξε «σπιτάκια» με τους νεκρούς. Ο σκύλος που πέρασε το αφεντικό του για σνακ. Ο ελέφαντας που συγκέντρωσε ελεφαντόδοντο. Το πόσουμ που ήταν και νεκρό και ζωντανό. Και, στο τέλος, το ζώο που προσφέρει λουλούδια στους νεκρούς του – ο άνθρωπος.
