Παράθυρο στον κόσμο: Φεβρουάριος 2025

Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Σταχυολογεί η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.

Μεγάλες αλήθειες στη διεθνή πραγματικότητα..

FT: Η ανομολόγητη αλήθεια για τη δημογραφική κατάρρευση: οι άνθρωποι απλώς δεν θέλουν παιδιά

Στην ανάλυσή του στους Financial Times, ο Τζάναν Γκανές βάζει το δάχτυλο στην πληγή της παγκόσμιας υπογεννητικότητας: όχι, δεν φταίνε η έλλειψη βρεφονηπιακών σταθμών, ούτε η «τοξική» ανισότητα των φύλων, ούτε καν το κλίμα ή οι πυρηνικές απειλές.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/world/563724832/ft-i-anomologiti-alitheia-gia-ti-dimografiki-katarreysi-oi-anthropoi-aplos-den-theloyn-paidia

Πώς ανίκανοι άνθρωποι κερδίζουν τις θέσεις εξουσίας

Σε παγκόσμιο επίπεδο είναι απίστευτη η μάχη που δίνεται μεταξύ ικανών και ανίκανων ανθρώπων για την αναρρίχηση σε θέσεις εξουσίας. Τι έδειξε έρευνα στο πανεπιστήμιο του Stanford.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.euro2day.gr/specials/manager2day/article/2310376/anikanoi-anthropoi-kai-theseis-exoysias.html

Θα παραμείνει η τεχνητή νοημοσύνη απλώς ένα εργαλείο στα χέρια του ανθρώπο

Περνάμε από τον έλεγχο στην αλληλεξάρτηση, όπου οι μηχανές δεν εκτελούν πλέον απλώς εντολές, αλλά παράγουν λύσεις — κάτι που ιστορικά δεν ήταν ποτέ έργο της τεχνολογίας.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.rthess.gr/epistimi-ygeia-technologia/tha-parameinei-i-techniti-noimosyni-aplos-ena-ergaleio-sta-cheria-tou-anthropou/

Ο βασικός ύποπτος για την κρίση ψυχικής υγείας των εφήβων

Η χρόνια στέρηση ύπνου εξαιτίας του χρόνου που αφιερώνουν τα παιδιά ηλικίας 13 έως 18 ετών στις οθόνες έχει συναισθηματικές, γνωστικές και βιολογικές επιπτώσεις, τονίζει στην «Κ» ο ακαδημαϊκός-ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας, Γεώργιος Χρούσος. Τι συμβουλεύει γονείς και εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/society/563710243/o-vasikos-ypoptos-gia-tin-krisi-psychikis-ygeias-ton-efivon

Η νέου τύπου μαφία που εξαπλώνεται στη Βόρεια Αφρική

Ενα απίθανο κύκλωμα ιταλικής, ρωσικής και τουρκικής εσχάτως μαφίας, Κινέζων κατασκόπων, ισλαμιστών δολοφόνων και διεφθαρμένων πολιτικών απλώθηκε στην περιοχή.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.euro2day.gr/specials/opinions/article/2308302/h-neoy-typoy-mafia-poy-exaplonetai-sth-voreia-afri.html

Στην Ελλάδα η υπόθεση Μουρτζούκου ανέδειξε εκτός από την ατομική ψυχοπαθολογία και τη συλλογική μας ψυχοπαθολογία

Η Μουρτζούκου και τα τέρατα της τηλεόρασης

Αυτό που ζήσαμε δεν ήταν καθαρή ενημέρωση. Ηταν ένα κακοπαιγμένο, σκοτεινό τηλεοπτικό σόου, με πρωταγωνίστρια μια γυναίκα που το μάτι της γυάλιζε – και δεν ήταν από τα δάκρυα.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.tovima.gr/print/opinions/i-mourtzoukou-kai-lfta-terata-tis-tileorasis

Η υπόθεση Μουρτζούκου ως ριάλιτι – Oι θεσμικές ανεπάρκειες που αναδείχθηκαν

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/society/reportaz/563722777/i-ypothesi-moyrtzoykoy-os-rialiti-oi-thesmikes-aneparkeies-poy-anadeichthikan/

Η εμπορευματοποίηση της γνώσης στα ελληνικά πανεπιστήμια

Εχουμε πολλά μεταπτυχιακά;

Πριν από δεκαπέντε χρόνια, οι φοιτητές που παρακολουθούσαν μεταπτυχιακά προγράμματα ήταν 31.071. Σήμερα έχουν τριπλασιαστεί (92.500). Η εξέλιξη φαίνεται να είναι μόνο θετική – ολοένα περισσότεροι νέοι αναζητούν υψηλότερα ακαδημαϊκά προσόντα για να είναι πιο ανταγωνιστικοί στην αγορά εργασίας. Ο πληθωρισμός των μεταπτυχιακών όμως προκαλεί και προβληματισμό σε ένα μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας. Μήπως το πλήθος των προγραμμάτων καταλήγει να έχει συνέπειες για την ποιότητά τους; Μήπως το γεγονός ότι τα περισσότερα έχουν δίδακτρα και αποτελούν σταθερή πηγή εσόδων για τα ΑΕΙ, ωθεί τα πανεπιστήμια σε μια όχι και τόσο μελετημένη ανάπτυξή τους;

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/society/563699683/echoyme-polla-metaptychiaka

Κάτι τρέχει και «βρέχει» μεταπτυχιακά στο ΕΚΠΑ;

«Καταπέλτης» είναι η αντιπρύτανις ακαδημαϊκών, διεθνών σχέσεων και εξωστρέφειας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Σοφία Παπαϊωάννου, προς τους συναδέλφους της καθηγητές του ΕΚΠΑ, για τον υπερκορεσμό μεταπτυχιακών προγραμμάτων που ιδρύουν

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/society/ekpaideysi/563711542/kati-trechei-kai-vrechei-metaptychiaka-sto-ekpa

Μέτρα για τη διαφθορά (των άλλων)

Υπάρχει τρόπος να αποτρέψουμε στο μέλλον τόσο τερατώδεις μορφές πολιτικής και οικονομικής διαφθοράς όπως το σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ; Μπορούμε να απαλλαγούμε από το πελατειακό σύστημα που μας κοστίζει τόσο ακριβά;

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/politics/563699557/metra-gia-ti-diafthora-ton-allon

Το ΕΣΥ στο χειρουργικό τραπέζι…

Επικίνδυνες πρακτικές και κακή οργάνωση στο ΕΣΥ – Οι 10 παθογένειες των νοσοκομείων

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/society/reportaz/563710864/epikindynes-praktikes-kai-kaki-organosi-sto-esy-oi-10-pathogeneies-ton-nosokomeion

Η ανατομία της δασοπυρόσβεσης

Φωτιές στην Ελλάδα: Πώς προετοιμάστηκε η χώρα – Τα προβλήματα και η βοήθεια

Τα κενά στην πυροσβεστική, τα drones, η αύξηση των δασοκομάντο και τα δανεικά πτητικά μέσα.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.tovima.gr/2025/07/12/society/foties-stin-ellada-pos-proetoimastike-i-xora-ta-provlimata-kai-i-voitheia

Ελλιπής πρόληψη και επιτελικά κενά αναζωπυρώνουν… τις καταστροφές

Δεν κρύβονται πίσω από την κλιματική κρίση οι ευθύνες για τις φωτιές που απείλησαν περισσότερο από κάθε φορά αστικό ιστό – Η κυβέρνηση δηλώνει ικανοποιημένη που δεν χάθηκαν ανθρώπινες ζωές, αλλά επί επτά χρόνια αμέλησε να δρομολογήσει αλλαγές στη δασοπυρόσβεση

Διαβάστε περισσότερα: https://www.tovima.gr/print/politics/ellipis-prolipsicrkai-epitelika-kenacranazopyronoun-crtis-katastrofes/

Ναι, «αποτύχατε». Αντέχετε, όμως, την αλήθεια;

Επιτρέψτε μου μια ποιμενική παρομοίωση, στο πνεύμα των οπεκεπεδικών ημερών (να κι ένα καλό – ο ΟΠΕΚΕΠΕ ως διασκεδαστικός γλωσσοδέτης). Οταν πιάνεσαι με τη γίδα στην πλάτη, δεν μπορείς να αρνηθείς ούτε τη γίδα, ούτε ότι η πλάτη είναι δική σου. Τα «εναλλακτικά γεγονότα» έχουν τα όριά τους. Τι μπορείς, λοιπόν, να κάνεις;

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/opinion/563711848/nai-apotychate-antechete-omos-tin-alitheia

Πέντε συν μια παρεμβάσεις για επανίδρυση του κράτους

Πώς μπορούν να εξαλειφθούν οι χρόνιες παθογένειες της χώρας. Οι κρίσιμες πολιτικές προτεραιότητες για μια συνολική στρατηγική ανασυγκρότησης.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.euro2day.gr/specials/opinions/article/2307954/pente-syn-mia-paremvaseis-gia-epanidrysh-toy-krato.html

«Γιατί έφυγα από τη Γερμανία»: Η ιστορία ενός Ελληνα μηχανικού

Η Γερμανία υπόσχεται ευκαιρίες και σταθερότητα. Πολλοί μετανάστες όμως νιώθουν περιθωριοποιημένοι.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/world/563716513/giati-efyga-apo-ti-germania-i-istoria-enos-ellina-michanikoy

Τα καλά νέα από την επιστημονική έρευνα..

Η αναστροφή της γήρανσης

Ανοίγει ο δρόμος για αναστροφή της γήρανσης αλλά και για μελέτη του καρκίνου καθώς το ίδιο γονίδιο κατέχει κεντρικό ρόλο στην επιβίωση των καρκινικών κυττάρων από τη χημειοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα: https://www.tovima.gr/2025/07/05/science/giransi-pos-peinasmena-skoulikia-fanerosan-tin-anastrofi-tis-fos-ston-karkino

«Tα φυτά μιλούν και τα έντομα τα ακούν», λέει πρωτοποριακή έρευνα

Μία επαναστατική νέα έρευνα Ισραηλινών υποστηρίζει πως υπάρχει ακουστική αλληλεπίδραση μεταξύ φυτών και ζώων που εξυπηρετεί αμφότερα τα είδη.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.kathimerini.gr/life/science/563715655/ta-fyta-miloyn-kai-ta-entoma-ta-akoyn-leei-protoporiaki-ereyna/

Πάρκινσον: Σκύλοι «οσμίζονται» τη νόσο πριν τα συμπτώματα

Ο Μπάμπερ και ο Πίνατ, ένα γκόλντεν ριτρίβερ και ένα μαύρο λαμπραντόρ που εκπαιδεύθηκαν κατάλληλα, μπορούν να ανιχνεύουν τη νευροεκφυλιστική νόσο από την οσμή του δέρματος με ακρίβεια της τάξεως του 98%.

Διαβάστε περισσότερα: https://www.tovima.gr/2025/07/18/science/parkinson-skyloi-osmizontai-ti-noso-prin-ta-symptomata

Το πένθος σαν έννοια μας τρομάζει. Δεν μας αρέσει καθόλου να έρχεται στο προσκήνιο της συζήτησής μας, πόσο μάλλον αν πρόκειται για ένα παιδί που πενθεί.

Όμως, η γνώση είναι δύναμη και σε τέτοιες περιπτώσεις μόνο αν ξέρουμε πώς να τις διαχειριστούμε μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί να βγει πιο δυνατό μέσα από το πένθος που βιώνει.

Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η απώλεια είναι κομμάτι της ζωής μας. Είναι χρέος μας να είμαστε όλοι εκπαιδευμένοι και έτοιμοι να βοηθήσουμε ένα παιδί που βιώνει μια τέτοια κρίση στην ζωή του. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να το κατευθύνουμε και να το στηρίξουμε αλλάζοντας ριζικά την εξέλιξή του και αποφεύγοντας τις αρνητικές συνέπειες που έχει ένα ανεπεξέργαστο πένθος στο παιδί, όπως εφιάλτες, σωματικά συμπτώματα, άγχος, κατάθλιψη κλπ. Για αυτόν τον λόγο θα δούμε τρεις βασικές ερωτήσεις με απαντήσεις που έχουν σκοπό να μας βοηθήσουν να διαχειριστούμε καλύτερα κάποιες δύσκολες καταστάσεις. Οι απαντήσεις είναι μέσα από το ομώνυμο βιβλίο “Το πένθος στα παιδιά” από τiς εκδόσεις ΙΨΥ.

1.Τι χρειάζεται να κάνει ένα παιδί για να επεξεργαστεί το πένθος του όταν πεθάνει ένας γονιός;

Σύμφωνα με τον Worden το παιδί έχει 4 καθήκοντα που θα το βοηθήσουν με το πένθος του. Με βάση τις μαρτυρίες των παιδιών που έχασαν έναν γονιό, ο Worden (1996) διατύπωσε τα 4 καθήκοντα (tasks) με τα οποία είναι αντιμέτωπο ένα παιδί με πένθος. Αυτά τα καθήκοντα δεν έχουν καθορισμένη σειρά και το παιδί μπορεί να επανέλθει σε προγενέστερα καθήκοντα ανά πάσα στιγμή.

1. Το πρώτο καθήκον είναι να αναγνωρίσει την πραγματικότητα του θανάτου, διαφορετικά δεν μπορεί να ξεκινήσει η διεργασία του πένθους.
2. Το δεύτερο καθήκον είναι να επεξεργαστεί τα συναισθήματα που απορρέουν από την απώλεια.
3. Το τρίτο καθήκον αναφέρεται στην προσαρμογή του παιδιού σε ένα περιβάλλον από το οποίο λείπει ένα σημαντικό άτομο.
4. Το τέταρτο καθήκον αναφέρεται στη δημιουργία μιας νέας ψυχικής και εσωτερικευμένης σχέσης με το άτομο που πέθανε ώστε να μπορέσει να συνεχίσει τη ζωή του.

{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}

2.Με ποιον τρόπο μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να διατηρήσει την ανάμνηση του γονιού του που πέθανε;

Είναι πολύ σημαντικό για το παιδί να διατηρήσει την ανάμνηση του γονιού. Στην έρευνα του Harvard για το πένθος των παιδιών (Nickman et al., 1998), οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γονείς που ήταν βοηθητικοί σε αυτόν τον τομέα:

1. Συζητούσαν με το παιδί για τον γονιό που πέθανε.
2. Έδιναν την ευκαιρία στα παιδιά να συμμετέχουν στα μνημόσυνα και τις επισκέψεις στο νεκροταφείο.
3. Έδιναν στα παιδιά αντικείμενα, φωτογραφίες, κοσμήματα, ρούχα που ανήκουν στον εκλιπόντα γονέα.
4. Παρατηρούσαν αν τα παιδιά εκφράζουν τα συναισθήματά τους και αν αναφέρονται στον εκλιπόντα γονέα. Για παράδειγμα, ένας πατέρας κατάλαβε πως η σιωπή του 11χρονου γιου του για τη μητέρα του οφείλονταν στην προσπάθεια του μικρού να προστατέψει τον πατέρα του από τη θλίψη.
5. Βοηθούσαν τα παιδιά να βρουν τις λέξεις να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Για παράδειγμα, μια μητέρα εξήγησε στα παιδιά για τα συναισθήματα που νιώθουν όσοι έχουν χάσει ένα αγαπημένο πρόσωπο και μετά τα ρώτησε αν και εκείνα νιώθουν το ίδιο.
6. Έδειχναν στο παιδί τον σεβασμό τους τόσο προς τον γονιό που πέθανε όσο και προς τη σχέση του παιδιού με αυτόν.

Ωστόσο, μια δύσκολη σχέση ανάμεσα στους γονείς, έχει αρνητική επίδραση στο πένθος στα παιδιά. Αν τα παιδιά διαπιστώσουν ότι ο επιζών γονιός θέλει να συνεχίσει τη ζωή του χωρίς να αναφέρεται στον εκλιπόντα γονέα, μένουν χωρίς στήριγμα στην προσπάθειά τους να τον μνημονεύουν. Ορισμένες φορές, βοηθάει να μιλάνε τα αδέρφια μεταξύ τους για τον γονιό που πέθανε ή να βρουν άλλα άτομα που τον γνώριζαν για να τον μνημονεύουν (Nickman et al., 1998).

{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}

Τι λέμε στα παιδιά στην περίπτωση που ο θάνατος είναι βίαιος;

Στην περίπτωση βίαιου θανάτου, το παιδί αποτυπώνει τρομακτικές εικόνες στο μυαλό του και συχνά υποφέρει από εφιάλτες το βράδυ, βιώνει δηλαδή μια μετατραυματική διαταραχή. Ακόμη και το να ακούσει για έναν βίαιο θάνατο, χωρίς να έχει εκτεθεί στη σκηνή, αφήνει στο παιδί δυσάρεστες εικόνες. Γι’ αυτόν τον λόγο, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουμε το παιδί να μιλήσει για αυτά που είδε και άκουσε και να αναφέρει με λεπτομέρειες τις εντυπώσεις που του άφησε το τραυματικό γεγονός (Pynoos et al., 1987).

Τα παιδιά θέτουν δύσκολες ερωτήσεις. Μία από αυτές είναι «Υπέφερε;». Συχνά, επίσης, ρωτάνε «Τρόμαξε;». Σε αυτά τα ερωτήματα μπορούμε να απαντήσουμε: «Εάν πόνεσε, ήταν μόνο για λίγο και μετά όλα ηρέμησαν και δεν φοβόταν καθόλου», όπως επίσης και «Δεν

είμαι σίγουρος/η, αλλά ξέρω πως όσο και αν τρόμαξε, δεν κράτησε πολύ και γνώριζε ότι εμείς τον/την αγαπάμε πολύ» (J. Johnson, 1999, σελ. 40).

{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}

Διαβάστε επίσης στο Blog του ΙΨΥ:

1. Πώς βιώνουν την απώλεια τα παιδιά και πώς να βοηθήσουμε?

2. Σημαντικά Νέα – Παράθυρο στον κόσμο: Νοέμβριος

3. Το πένθος που μιλιέται, ίσως και να νικιέται

Επιστροφή στα άρθρα