Πώς μπορούμε να προσφέρουμε ψυχολογικές υπηρεσίες εξ αποστάσεως;
Παρόλο που τα γραφεία των ειδικών ψυχικής υγείας παραμένουν σε λειτουργία, πολλοί από εμάς επιλέγουμε να διεξάγουμε τις συναντήσεις μέσω διαδικτύου, εφόσον το νομικό καθεστώς της Ελλάδας το επιτρέπει. Αρκετοί ήμασταν ήδη εξοικειωμένοι με τις συνεδρίες εξ αποστάσεως. Ωστόσο, η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία, συμβουλευτική και υποστηρικτική χρήζει συνεχούς βελτίωσης, ιδίως στην παρούσα φάση. Ορισμένα από τα σημαντικότερα θέματα που παρατηρώ, ως κλινικός, για μία αρκετά καλή διαδικτυακή επικοινωνία είναι τα εξής:
Οι υπηρεσίες εξ αποστάσεως παρέχονται συνήθως μέσω βιντεοκλήσεων, μηνυμάτων και τηλεφώνου. Εντούτοις, επιλέγω τις βιντεοκλήσεις διότι προσομοιώνουν καλύτερα την παραδοσιακή ψυχοθεραπεία.
Προτιμώ να διεξάγω τις συνεδρίες, είτε μέσω του υπολογιστή είτε μέσω ταμπλέτας (tablet) κι αυτό διότι οι οθόνες είναι μεγαλύτερες, ο ήχος είναι συνήθως καλύτερος κι έτσι μοιάζει στα μάτια μου περισσότερο «φυσική» η συνάντηση.
Αν για οποιονδήποτε λόγο χρειάζεται να χρησιμοποιήσω το κινητό τηλέφωνο, επιλέγω ένα πρόγραμμα που δεν διακόπτεται με τις εισερχόμενες κλήσεις και τα εισερχόμενα μηνύματα απενεργοποιώντας τις ειδοποιήσεις, για να μην αποσπάται η προσοχή μου και να μην αναστέλλεται η ροή της συζήτησης.
Φροντίζω να παραμένω στον επαγγελματικό μου ρόλο
φοράω ρούχα που θα φορούσα στο γραφείο,
επιλέγω έναν χώρο που προσφέρεται για ψυχοθεραπεία και ένα φόντο είτε μονόχρωμο είτε να παραπέμπει σε επαγγελματικό χώρο-σταθερό κάθε φορά για να διατηρήσουμε τη συνοχή,
τοποθετώ τη συσκευή σε μια σταθερή βάση,
ελέγχω τον φωτισμό ούτως ώστε να παραμένει σταθερός καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, ελέγχω τον ήχο, προετοιμάζομαι πριν από τη συνάντηση και ελέγχω την απόσταση που φαίνεται στην κάμερά μου.
Αν θέλω να βλέπω μόνο τον θεραπευόμενο καλύπτω το εικονίδιο που φαίνεται η δική μου κάμερα. Επίσης, κλείνω τον ήχο από συσκευές που δεν θα είχα ενεργοποιημένες στο γραφείο, επιλέγω να καθίσω σε μια κατάλληλη για την περίσταση καρέκλα και παραμένω μόνη στον χώρο βρίσκοντας λύσεις για τους ανθρώπους και τα κατοικίδια που μοιραζόμαστε όλοι μαζί το ίδιο σπίτι.
Αντίστοιχα προτρέπω να πράξουν και οι θεραπευόμενοι για να μειώσουν τους εξωτερικούς θορύβους και να προστατεύσουν τον ιδιωτικό τους χώρο κατά τη διάρκεια της συνεδρίας. Τα οποιαδήποτε εμπόδια που ενδεχομένως να προκύψουν είναι μια ευκαιρία επεξεργασίας και νοηματοδήτησης, προτείνοντας ταυτόχρονα πρακτικές συμβουλές. Αν για παράδειγμα φοβούνται ότι μπορεί κάποιος, από τους ανθρώπους που βρίσκονται στο σπίτι, να ακούει πίσω από την κλειστή πόρτα τους προτρέπω να χρησιμοποιήσουν ακουστικά και επιλέξουν από το διαδίκτυο «λευκούς ήχους/white noise» κατά τη διάρκεια της συζήτησης.
Είναι γεγονός ότι υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί, λόγω της απόστασης, όπως οι περιορισμένες πληροφορίες των μη λεκτικών μηνυμάτων και των αισθήσεων όπως η όραση, η όσφρηση και η ακοή. Στην προκειμένη περίπτωση, επιλέγω διευκρινιστικές ερωτήσεις και κάποιες φορές την άσκηση της ενσυνειδητότητας (mindfulness) “Τι βλέπεις, τι ακούς, τι μυρίζεις, τι ακουμπάς, τι γεύεσαι”, ούτως ώστε να μεταφερθώ στον κόσμο του θεραπευόμενου και να βγω από τον δικό μου. Αδιαμφισβήτητα, βασικές δεξιότητες όπως η ενεργητική ακρόαση, η αντανάκλαση, το καθρέφτισμα και η χρήση των εικόνων συνεχίζουν να βοηθούν την επικοινωνία και την ενσυναίσθηση.
Το ζητούμενο και ο απώτερος σκοπός είναι να επικοινωνήσουμε και να συνδεθούμε κατά τη διάρκεια της φυσικής απομόνωσής. Επομένως, εστιάζουμε την προσοχή μας στις αισθήσεις μας -ο καθένας στις δικιές του- και συζητούμε για αυτές, δημιουργώντας έτσι το πεδίο της συνάντησής μας. Καθώς συζητούμε για τις αισθήσεις και τα συναισθήματα, μοιραζόμαστε την κοινή μας εμπειρία, συνδεόμαστε περισσότερο και βοηθούμε στην ομαλή διεξαγωγή της θεραπείας.
Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Γράφει η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Νέα από τον Ελλαδικό χώρο
Στον “ αέρα “ η στήριξη των φοιτητών στα πανεπιστήμια
Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Σταχυολογεί η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Του μίλησα ανοιχτά. Με άκουσε με συμπόνια. Ηταν ρομπότ
Πώς είναι να εξομολογείσαι το πρόβλημά σου σε μια ευφυή μηχανή;
Γιατί πολλοί γονείς εγκαθιστούν στα κινητά των παιδιών τους το ρομπότ-συνομιλητή που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη – Τι λένε οι δημιουργοί του, τι επισημαίνουν οι ψυχολόγοι.
Ποιες είναι οι αρνητικές επιπτώσεις του εθισμού στη χρήση κινητού τηλεφώνου. Ο φόβος «μην χάσω κάτι» και πώς επηρεάζει τις συμπεριφορές. Έρευνα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.
Χρόνια μετά την επικράτηση αυθαίρετων ψυχολογικών όρων όπως η Blue Monday, η αληθινή ορολογία των ειδικών της ψυχικής υγείας εισχώρησε στον ψηφιακό κόσμο και μετέτρεψε τα κοινωνικά δίκτυα σε μια Βαβέλ διαγνώσεων, παθήσεων, διαταραχών και συμπλεγμάτων.
Δημοσκόπηση: Ετσι θέλουν οι Ελληνες τη ζωή τους – Οι φόβοι, τι προσδοκούν
Μόλις 1 στους 4 πιστεύει ότι θα ζει καλύτερα σε έναν χρόνο απ’ ό,τι τώρα – Οσον αφορά τους στόχους για τη χώρα οι ερωτώμενοι σε ποσοστό 51% προκρίνουν το να είναι πιο δίκαιη κοινωνικά – Απαισιοδοξία για την ΕΕ
Η γενιά που δεν μεγαλώνει ποτέ – Γιατί οι σημερινοί 30άρηδες είναι ακόμα παιδιά
Οι σημερινοί 30άρηδες δεν μοιάζουν και πολύ με ενήλικες. Καθώς οι αριθμοί εκείνων που έχουν αγοράσει το δικό τους σπίτι, έχουν παντρευτεί και έχουν αποκτήσει παιδιά σε αυτή την ηλικία μειώνονται απότομα
Τα ιδιωτικά νοσοκομεία υπερτιμολογούν τις δαπάνες που χρεώνουν στους ασθενείς με ιδιωτική ασφάλεια, και συχνά το κόστος είναι διπλό από εκείνο που πληρώνει ο ασθενής χωρίς συμβόλαιο υγείας.
Ποια επαγγέλματα θα αναπτυχθούν και ποια θα μαραζώσουν στην Ελλάδα του 2030
Σύμφωνα με την έκθεση του WEF για το μέλλον της αγοράς εργασίας, οι τεχνολογικές δεξιότητες που κρίνονται ως αναγκαίες ήδη από σήμερα, θα αλλάξουν ριζικά το τοπίο για εργοδότες και εργαζομένους.
Πάνω στα συντρίμμια μιας αλόγιστης παγκοσμιοποίησης, που ωφέλησε οικονομικά κυρίως την Κίνα και τις ανερχόμενες μεγάλες δυνάμεις του παγκόσμιου Νότου, συγκρούονται σήμερα εντός της Δύσης δύο μεγάλα δόγματα πολιτικής.
Η τολµηρή Ευρωπαία Επίτροπος που τα έβαλε με τους τεχνολογικούς κολοσσούς
Η Margrethe Vestager ολοκλήρωσε τη δεκάχρονη θητεία της έχοντας δείξει ότι οι τεχνολογικοί κολοσσοί µπορούν να ελεγχθούν και να λειτουργήσουν σε νόµιµα πλαίσια.
Meryl Streep: «Μια γάτα έχει περισσότερες ελευθερίες στο Αφγανιστάν απ΄ό,τι μια γυναίκα»
«Οι γάτες έχουν περισσότερες ελευθερίες από τις γυναίκες στο Αφγανιστάν», είπε η ηθοποιός του Χόλιγουντ, Meryl Streep σε έκκληση προς τους ηγέτες και τη διεθνή κοινότητα, να μπει ένα τέλος στη δυναστεία των Ταλιμπάν.
Εάν δεν ξέρετε αν πρέπει να ενθουσιαστείτε ή να τρομάξετε για όσα θαυμαστά φέρνει η επιστήμη στον ανθρώπινο εγκέφαλο, ακούστε τι έχει να πει η επιδραστική συγγραφέας και καθηγήτρια του Duke, Νίτα Φαραχάνι, η οποία μας καλεί να αγωνιστούμε για το δικαίωμα της ελεύθερης σκέψης.
Tο πιο θερμό καλοκαίρι στον κόσμο, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα ήταν το φετινό, από τότε που υπάρχουν στοιχεία, σύμφωνα με ανακοίνωση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας κλιματικής αλλαγής Copernicus και περαιτέρω επεξεργασία των στοιχείων για την Ελλάδα από την ομάδα του meteo.gr στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.
Προβληματική χρήση Διαδικτύου: Τα κορίτσια στα social media, τα αγόρια στο gaming
Τι δείχνουν τα ανησυχητικά ευρήματα των ειδικών έπειτα από έρευνα σε σχεδόν 280.000 παιδιά ηλικίας 11, 13 και 15 ετών σε 44 χώρες από την Ευρώπη, την Κεντρική Ασία και τον Καναδά. Τι λένε τα στοιχεία για την Ελλάδα.
Fake influencers: Τα χρυσά συμβόλαια, οι «στρατιές» των followers και οι κίνδυνοι
Δημιουργοί περιεχομένου που είναι εξ ολοκλήρου εικονικοί μετρούν εκατομμύρια ακόλουθους και ακριβοθώρητες συνεργασίες. Μια ακόμα τάση της Τεχνητής Νοημοσύνης ή πραγματική απειλή;
«Φανταστείτε έναν κόσμο στον οποίο θα μπορείτε να διαβάσετε τα μυαλά των ανθρώπων». Με αυτή τη φράση η αμερικανική διαφημιστική εταιρεία Cox Media Group ξεκινούσε το κείμενο προώθησης της τεχνολογίας «Active Listening». Οπως υποστήριζε, μέσω της «ενεργού ακρόασης» θα μπορούσε να «κρυφακούσει» συνομιλίες χρηστών κινητών τηλεφώνων και άλλων έξυπνων συσκευών και με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης να δημιουργήσει στοχευμένες διαφημίσεις για τους πελάτες της.
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά που βιώνουν τον θάνατο συμμαθητή τους?
Στην περίπτωση ατυχήματος όπου προκάλεσε απώλεια στο σχολείο σε ένα ή πολλά παιδιά, είναι καλό αρχικά να ζητήσουμε τη βοήθεια ψυχολόγων που είναι εξειδικευμένοι στο πένθος.
Αυτοί θα συμβάλλουν στη διεργασία του πένθους τόσο στο σχολείο όσο και στην κοινότητα. Ανεξάρτητα όμως από την επέμβαση των ειδικών σε μια τέτοια περίπτωση, το σχολείο χρειάζεται να δώσει την ευκαιρία σε όλους –εκπαιδευτικούς και παιδιά– να μνημονεύσουν αυτούς που χάθηκαν. Είναι σημαντικό όλοι στην σχολική κοινότητα να έχουν τρόπους επικοινωνίας και έκφρασης των συναισθημάτων τους για το τραγικό γεγονός.
Το σχολείο αποτελεί τον κατεξοχήν χώρο για να βοηθήσουμε τα παιδιά να μιλήσουν για αυτό που συνέβη, να εκφράσουν τις απορίες τους, τα συναισθήματά τους και τον φόβο τους ότι κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί και στα ίδια. Αν έχουμε την εντύπωση πως ένας θάνατος δεν αγγίζει τα παιδιά ή ότι το ξεπερνάνε εύκολα, κάνουμε μεγάλο λάθος.
Τα παιδιά βιώνουν τα πάντα με πιο έντονο τρόπο από εμάς τους μεγάλους, ωστόσο, μπορούν και κρύβουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους όταν βλέπουν πως δεν τους δίνουμε τον χώρο να τα εκφράσουν.
Είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως όταν κάτι δεν μιλιέται, δεν σημαίνει πως δεν λειτουργεί υπόγεια προκαλώντας οδύνη στην ψυχή και το σώμα του παιδιού. Φαινομενικά, τα παιδιά προχωρούν στη ζωή τους, μπαίνουν στο Πανεπιστήμιο, βρίσκουν δουλειά, παντρεύονται και κάνουν τη δική τους οικογένεια. Ωστόσο, η πληγή που έχει μείνει μέσα τους συνεχίζει να πονάει.
Όταν τα συναισθήματα μένουν παγωμένα στην καρδιά του παιδιού και οι σκέψεις όπως ότι αυτό έφταιγε και πέθανε ο αγαπημένος του συνεχίζουν να το καταδιώκουν. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να υποφέρει μέσα του για πολλά χρόνια παρά το γεγονός ότι η εξωτερική του ζωή θα είναι πολύ επιτυχημένη.
Για όλους αυτούς τους λόγους χρειάζεται να γνωρίζουμε όλοι πως να φροντίσουμε τα παιδιά που έχουν βιώσει μια σημαντική απώλεια. Στο σχολείο μπορούμε να ορίσουμε συγκεκριμένους χώρους ως χώρους πένθους. Εκεί μπορεί να πάει κάποιος να κλάψει ή να μιλήσει με άλλους για αυτό που συνέβη. Επίσης, μπορούμε να αναρτήσουμε στον διάδρομο του σχολείου χαρτί του μέτρου, έτσι ώστε κάθε μαθητής και εκπαιδευτικός να έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν με λόγια ή ζωγραφιές τα συναισθήματά τους για τη μεγάλη απώλεια.
Διαφορετικά, αν δεν πούμε τίποτα, και δεν δώσουμε στο παιδί την δυνατότητα να εκφραστεί, το παιδί μένει με την απορία για το τι συνέβη. Κρατάει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του για τον εαυτό του. Οι φόβοι του γίνονται εφιάλτες και δυσκολεύεται να κοιμηθεί. Γίνεται νευρικό και
ανήσυχο ή παρουσιάζει αλλαγή στην όρεξή του. Πονάει η κοιλιά του ή το κεφάλι του αλλά οι γιατροί δεν βρίσκουν κάτι παθολογικό.
Με ποιον τρόπο μνημονεύουμε έναν θάνατο στο σχολείο;
Είναι καλό να οργανώσουμε μια μικρή εκδήλωση στη μνήμη του παιδιού που πέθανε. Δίνουμε τη δυνατότητα στα παιδιά να συμμετέχουν στον σχεδιασμό, όσο είναι δυνατόν, ιδιαίτερα εκείνα που γνώριζαν το άτομο που πέθανε. Σε μια τάξη που πεθαίνει ένα παιδί χρειάζεται οι συμμαθητές του να ετοιμάσουν μια συλλυπητήρια κάρτα για την οικογένειά του.
Επιπλέον, το ίδιο το σχολείο χρειάζεται να μνημονεύσει τον θάνατο του μαθητή μέσα από μια μικρή εκδήλωση με ζωγραφιές και κείμενα παιδιών και δασκάλων. Ενδεικτικά στο σχολείο μπορούμε:
● Να μιλήσουμε για τις αναμνήσεις μας από το άτομο που πέθανε σε μια ειδική εκδήλωση.
● Να ετοιμάσουμε ένα άλμπουμ με φωτογραφίες και αναμνήσεις ή να οργανώσουμε μια έκθεση με κάρτες, φωτογραφίες και ζωγραφιές στη μνήμη αυτού που πέθανε.
● Να διεξάγουμε μια μικρή τελετή με αναμμένα κεριά στη μνήμη αυτού που πέθανε.
● Να τοποθετήσουμε μια φωτογραφία ή μια επιγραφή στη μνήμη αυτού που πέθανε σε κεντρικό σημείο του σχολείου.
● Να φυτέψουμε ένα δέντρο ή ένα παρτέρι λουλούδια στη μνήμη αυτού που πέθανε
● Να κάνουμε μια χρηματική δωρεά του σχολείου σε μια φιλανθρωπική οργάνωση στη μνήμη του ατόμου που πέθανε ή να μαζέψουμε χρήματα για να εμπλουτίσουμε το σχολείο.
Πώς διαχειριζόμαστε τον θάνατο ενός μαθητή κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς;
Πολύ σημαντικό είναι να γνωρίζουμε και πώς να διαχειριστούμε τον θάνατο ενός μαθητή και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.
Είναι καλό να αφήσουμε κενό το θρανίο του μαθητή που πέθανε και να αναφέρουμε κανονικά το όνομά του: Πήγαινε κάτσε στη θέση του/της ………… και δουλέψτε εκεί με τη Χριστίνα. Το να μιλάμε για το παιδί που πέθανε, επιτρέπει το πένθος να συνεχίσει να υπάρχει στο μυαλό και την καρδιά των παιδιών.
Ο Dyregrov (2008) αναφέρει ότι μπορούμε να ζητήσουμε από τα παιδιά να κοιτάξουν το άδειο θρανίο και να σκεφτούν τι θα ήθελαν να πουν σε αυτό το παιδί όταν ήταν ζωντανό αλλά δεν πρόλαβαν. Έχουν τη δυνατότητα να το πουν τώρα είτε από μέσα τους είτε φωναχτά. Μπορούν να τελειώσουν με ένα Αντίο. Μετά τους ζητάμε να ζωγραφίσουν και να αναρτήσουν τις ζωγραφιές τους σε ένα εμφανές σημείο στην τάξη.
Θα πρέπει να συμφωνήσουμε μαζί με τα παιδιά για το πότε θα απομακρύνουμε το άδειο θρανίο από την τάξη. Επίσης, είναι καλό να γίνει μνεία του παιδιού που πέθανε στο τέλος της σχολικής χρονιάς.
Σε μια δική μας περίπτωση, η εκπαιδευτικός έφτιαξε ένα αυτοσχέδιο κηροστάσιο από ένα ταψί με άμμο και αναμμένα κεράκια σε διαφορετικά ύψη –όπου κάθε κερί συμβόλιζε το άτομο και τη φλόγα της ζωής που έχει, άλλος πολύ και άλλος λίγο (το πιο μικρό κερί το είχε το παιδί που πέθανε)– και όλα τα παιδιά μαζεύτηκαν σε κύκλο και μίλησαν για το παιδί που πέθανε. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι, πέρα από τη θλίψη και τα δάκρυα, τα παιδιά συχνά αναφέρουν και αστεία περιστατικά για το παιδί που πέθανε, όπως επίσης και περιστατικά στα οποία είχαν θυμώσει μαζί του για κάποια ζαβολιά ή κάτι ανάλογο. Στο πένθος υπάρχει χώρος για όλα τα συναισθήματα, όχι μόνο για τη θλίψη.
Μέσα από τέτοιες ενέργειες τα παιδιά θα συνεχίσουν να αναφέρονται στο παιδί που πέθανε και στις αναμνήσεις που έχουν όπως με το να αφήσουν το θρανίο του κενό για να δείξουν ότι δεν τον ξέχασαν, ότι παρόλο που δεν είναι στην τάξη συνεχίζει να είναι στην καρδιά τους.
Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά μαθαίνουν να επεξεργάζονται τα συναισθήματά τους και να στηρίζουν το ένα το άλλο. Μαθαίνουν ότι και η πιο δύσκολη εμπειρία γίνεται υποφερτή όταν υπάρχουν άνθρωποι γύρω μας που μπορούν να μας ακούσουν και να μας συμπαρασταθούν.
Αποσπάσματα από το βιβλίο της Τάνιας Αναγνωστοπούλου και Σοφίας Χατζηνικολάου “ Το Πένθος στα Παιδιά”, Εκδόσεις Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας.
Δύσκολα θέματα που αφορούν τους νέους, ιδιαίτερα τους ανήλικους, καθώς και το υψηλό επίπεδο διαφθοράς στην Ελλάδα απασχόλησαν την ελληνική κοινωνική επικαιρότητα τον Δεκέμβριο.
Εθνική Στρατηγική για τη βία των ανηλίκων: Ποια μέτρα προχωρούν και τι έχει μείνει πίσω
Τι νέο έχει φέρει η στρατηγική στη μάχη για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της παραβατικότητας και πού συναντάει εμπόδια.
Η σκοτεινή πλευρά του TikTok και ο αλγόριθμος του εθισμού
Γιατί τα βίντεο ψυχικής υγείας είναι πιο δύσκολο να τα «ξεφορτωθείς» από το feed σου; Πού σταματά η ενημέρωση και πού ξεκινούν η αυτοδιάγνωση και η παραπληροφόρηση; Ο αλγόριθμος σε θέλει στην πλατφόρμα και είναι έτοιμος να σου «σερβίρει» ακόμα και ανακρίβειες, αρκεί να σε κρατήσει σε αυτή.
«Ας μη γίνω στέλεχος. Δεν με νοιάζει»: Gen Z & Εργασία
Μια ποιοτική έρευνα σε 96 νέους αποτυπώνει τις ανισότητες, τους φόβους και τις προσδοκίες μιας γενιάς που ενηλικιώνεται μέσα σε κρίσεις, τεχνολογικούς κλυδωνισμούς και ρηγματωμένη εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Οι ιδιαίτερα χαμηλοί μισθοί, ο «βραχνάς» της στέγης, αλλά και η αλλαγή νοοτροπίας γονέων και μαθητών έχουν οδηγήσει το κάποτε περίβλεπτο επάγγελμα του εκπαιδευτικού στην απαξίωση.
Στη σκιά της διαφθοράς η μεγάλη εικόνα της Ελλάδας
Τη θλιβερή θέση της χώρας μας αποτυπώνουν οι διεθνείς οργανισμοί – Διάχυτη η αντίληψη των πολιτών για την εμπλοκή κρατικών αξιωματούχων – Γιατί η Δικαιοσύνη αργεί και πολλές υποθέσεις παραγράφονται – Μητρώο Υποθέσεων Διαφθοράς δημιουργεί η κυβέρνηση για να αποτυπωθεί η κατάσταση
Είναι βαθιές οι παθογένειες του κράτους», λέει ο πρωθυπουργός και έχει απόλυτο δίκιο. Ισως να ξεκινούν από την τουρκοκρατία, αυτήν που τόσα και τόσα προβλήματα δικαιολόγησε στη σύγχρονη Νεοελληνική Ιστορία. Μπήκε στο αίμα μας –ή με φροϋδικούς όρους στο υποσυνείδητό μας– η μπαγαποντιά. Η λογική είναι «να προλάβουμε να κλέψουμε το κράτος για να ‘χουμε να πληρώνουμε όταν μας κλέβει αυτό».
ο μακρινό 2009, στο βραχύβιο έντυπο Post-Media δημοσίευσα ένα άρθρο με τίτλο: «Θεός 2.0. Μια παραβολή για τη θρησκεία δεύτερης γενιάς, τους θεούς και τους ευαγγελιστές της». Τότε το Facebook ήταν μόλις πέντε ετών και ελάχιστοι ασκούσαν κριτική στα social media. Στα 15 χρόνια της ραγδαίας τεχνολογικής επιτάχυνσης που έχουν μεσολαβήσει, η ιδέα ότι η τεχνολογία έχει μετατραπεί σε μια νέα ισχυρή θρησκεία, δεν απέκτησε την παραμικρή δημοφιλία. Οι περισσότεροι μαγευτήκαμε απ’ τα αστραφτερά νέα εργαλεία και τα μεσσιανικά αφηγήματα που τα συνόδευαν, και δεν είχαμε χρόνο να θέσουμε βαθύτερα ερωτήματα.
Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα: ο 20ός αιώνας σχεδίασε θεσμούς, οικονομικά συστήματα και κοινωνικές δομές για έναν βίο 70-75 ετών. Στον 21ο αιώνα, όμως, ο βίος είναι κατά 25 έως 30 χρόνια μεγαλύτερος. Η μακροβιότητα δεν είναι απλώς μια βιολογική εξέλιξη. Είναι μια οικονομική, κοινωνική, θεσμική και πολιτισμική ανατροπή. Και όπως όλες οι ανατροπές, έτσι κι αυτή μπορεί να αποβεί μοιραία εάν δεν υπάρξει άμεσα νέος σχεδιασμός.
