Πολλές θεωρητικές κατευθύνσεις στην ψυχοθεραπεία θεωρούν ότι η ψυχοδιαγνωστική είναι άχρηστη, ίσως και επικίνδυνη, εφόσον βάζει « ταμπέλες» σε ανθρώπους, ταμπέλες οι οποίες μας εμποδίζουν να κάνουμε επαφή με το ίδιο το άτομο ώστε να το καταλάβουμε καλύτερα.
Οντως, οι διαγνωστικές ετικέτες έχουν χρησιμοποιηθεί για να ασκήσουν εξουσία ή και βία σε ανυπεράσπιστα άτομα. Έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί για να καταστήσουν ένα ανθρώπινο ον « αντικείμενο», στερημένο από τις κοινωνικές και ανθρώπινες ιδιότητές του.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε έναν διαφορετικό τύπο διάγνωσης που βασίζεται στη γνώση που έχει συσσωρευτεί τα 100 χρόνια που ασκούμε το επάγγελμα της ψυχοθεραπείας. Σύμφωνα με αυτήν την οπτική διάγνωση σημαίνει κατανόηση.
Κατανόηση της ιδιαιτερότητας της προσωπικότητας κάθε ατόμου
Κατανόηση της ιδιαιτερότητας των συνθηκών μέσα στις οποίες ζει
Εάν δεν κατανοήσουμε την ιδιαιτερότητα του ατόμου που έχουμε απέναντί μας μπορούμε να προχωρήσουμε σε άχρηστες ή και επιβλαβείς παρεμβάσεις.
Όταν ο κηπουρός γνωρίζει τι χρειάζεται κάθε φυτό όσον αφορά τον ήλιο, το πότισμα, τη συχνότητα του νερού και της τροφής του, το φροντίζει καλύτερα. Διαφορετικά, αν θεωρεί πως το φως και το νερό είναι απαραίτητα για όλα ανεξαιρέτως τα φυτά, μπορεί να καταστρέψει εκείνα τα φυτά που χρειάζονται σκιά ή ελάχιστο νερό.
Η ψυχοδιαγνωστική χρειάζεται να περιλαμβάνει τόσο στοιχεία από την προσωπικότητα και το αναπτυξιακό ιστορικό του ατόμου όσο και στοιχεία για το περιβάλλον του ( ρόλος στην οικογένεια, ενίσχυση ορισμένων συμπεριφορών, δευτερογενή οφέλη κλπ).
Η διαγνωστική εικόνα είναι πολύτιμη γιατί μας δίνει σε κωδικοποιημένη μορφή πολλά χρήσιμα στοιχεία για τον τρόπο προσέγγισης του συγκεκριμένου ατόμου. Παράλληλα η θεραπεύτρια αφουγκράζεται προσεκτικά τα λεκτικά και μη λεκτικά σήματα του θεραπευόμενου και ανακαλύπτει πτυχές που δεν καλύπτονται από τις υπάρχουσες θεωρίες. Υπό αυτό το πρίσμα η διάγνωση είναι μια ανοιχτή διαδικασία που τυπικά ολοκληρώνεται στο τέλος της θεραπείας.
Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Γράφει η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Διαδικτυακές εξομολογήσεις στο Facebook
Διαδικτυακές εξομολογήσεις στο Facebook… πόσο μας βοηθούν?
Γονείς και ειδικοί μιλούν στην «Κ» για τις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις και το στρες που συνοδεύει την ανατροφή παιδιών σήμερα. Τα «όπλα» των σύγχρονων γονέων και οι παγίδες.
Από το σοκ και την απελπισία στην οργή και την περηφάνεια, Ουκρανοί πολίτες αφηγούνται στην «Κ» τους αδιανόητους μηχανισμούς επιβίωσης που πυροδοτεί η πολεμική συνθήκη. Πώς βίωσαν την εισβολή και πώς άλλαξαν οι ζωές τους.
«Θέλουμε να είμαστε διαφορετικοί» – Έφηβοι στις ΗΠΑ πετούν τα smartphones
«Η Λόγκαν Λέιν παράτησε το κινητό της τηλέφωνο. Αυτό άλλαξε τη ζωή της», γράφουν οι New York Times, παρουσιάζοντας το προφίλ της 17χρονης που «ηγείται του κινήματος για την απελευθέρωση από τα smartphones»
Το ανθρώπινο σώμα έχει πολύ μεγάλες αντοχές. Ωστόσο, χρειάζεται και ξεκούραση για να μπορέσουν τα κύτταρα να επανορθώσουν τις βλάβες που έχουν σημειωθεί και να ανακάμψουν από την ένταση. Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να ξεκουράσουμε το σώμα;
Τα μικρά διαλείμματα μέσα στη μέρα είναι πολύτιμα γιατί δίνουν στο σώμα τον χρόνο που χρειάζεται για να ανακάμψει.Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους ουλτραδιανούς ρυθμούς, τα κύτταρα μπορούν και εργάζονται για περίπου 1 μιση ώρα, μετά χρειάζονται 15-20 λεπτά σε πιο ήρεμους ρυθμούς για να επανέλθουν. Επομένως κάθε 2-3 ώρες είναι καλό να κάνουμε κάτι πιο χαλαρωτικό.
Οι περισσότεροι θα αντιδράσουν λέγοντας: Πολύ ωραία όλα αυτά! Αλλά πού θα βρω τον χρόνο για μικρά διαλείμματα τη στιγμή που δεν παίρνω ανάσα όλη μέρα; Όπως αναφέρει η σχετική διαφήμιση « δεν θέλει κόπο, θέλει τρόπο»!
Βιβλία εκπαιδευτικά, βιβλία που δίνουν χρήσιμες πληροφορίες, που εξηγούν φαινόμενα, που διδάσκουν, που διασκεδάζουν.
Ωστόσο, λίγα είναι τα βιβλία που μιλούν στην ψυχή του παιδιού.
Το βιβλίο της Τζούλιας Αποστολίδου ΟΡΘΟΠΕΤΑΛΙΕΣ ΣΤΑ ΣΥΝΝΕΦΑ είναι ένα βιβλίο με ψυχή. Βγήκε από την ψυχή της συγγραφέως και απευθύνεται στην ψυχή όλων μας.
Η ιστορία του είναι απλή και συμβολική. Ενα μικρό κορίτσι με το ποδήλατό της ταξιδεύει στις εποχές του χρόνου ακολουθώντας τα αγαπημένα της σύννεφα, επιθυμώντας να είναι τόσο ελεύθερη όσο είναι εκείνα.
Η δουλειά στην παροχή υπηρεσιών για τον προσφυγικό πληθυσμό και σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης είναι μία από τις πλέον απαιτητικές εργασίες που μπορεί να κάνει ένας ψυχολόγος κατά τη γνώμη μου. Τόσο οι ιδιαιτερότητες του πληθυσμού όσο και αυτές που συναντά κανείς σε μία κατάσταση κρίσης κάνουν την δουλειά του ειδικού αρκετά διαφορετική από τη δουλειά στο γραφείο.
Μία εκ των πολλών διαφοροποιήσεων που έχει η δουλειά με τους πρόσφυγες εν σχέση με αυτή με το ντόπιο πληθυσμό είναι σίγουρα το πολιτισμικό υπόβαθρο. Το πολιτισμικό υπόβαθρο των θεραπευόμενων είναι πάντα παρόν, σε όλες τις συνεδρίες, και πραγματικά διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο τόσο για την ερμηνεία που θα δώσει ο/η θεραπευτής/τρια όσο και για την κατάλληλη παρέμβαση. Ένα πολύ συχνό παράδειγμα είναι ότι λόγω των στενών σχέσεων που έχουν στις οικογένειές τους, έρχονται όλοι μαζί για θεραπεία συχνά φέρνοντας σε δύσκολη θέση το/τη θεραπευτή/τρια. Θυμάμαι μάλιστα ότι μία φορά ξαφνιάστηκα καθώς μαζί με την 47χρονη πελάτισσά μου ήρθε και η 80χρονη μητέρα της καθώς όπως μου ανέφερε η πρώτη, δεν πάει πουθενά χωρίς αυτή.
Είναι ευειδείς, επιδραστικοί, περιζήτητοι και καλοπληρωμένοι. Οι social media influencers νέας γενιάς μοιάζουν να τα έχουν και να τα απολαμβάνουν όλα. Μόνο που – κυριολεκτικά- δεν υπάρχουν.
Η αίσθηση της ατιμωρησίας είναι διάχυτη στην Ελλάδα ανάμεσα σε διαφορετικά στρώματα του πληθυσμού, με τις ελίτ της χώρας, είτε είναι πολιτικές, επιχειρηματικές, επαγγελματικές είτε άλλες, να επωφελούνται περισσότερο.
Η Τάδε _the coach, οδηγώντας, ακουμπώντας τα καλοφτιαγμένα χέρια της στο τιμόνι, τονίζει: «Το παιδί σου δεν είναι ο ψυχολόγος σου! Η δύναμη που ψάχνεις δεν χάθηκε. Είναι ήδη μέσα σου και λέει μόνο μία λέξη: ΜΠΟΡΩ». Η συγκεκριμένη ανάρτηση στο Instagram αποπνέει χαλαρότητα σαν να δημιουργήθηκε όσο διαρκεί η αναμονή στο κόκκινο φανάρι, την ώρα που η coach πήγαινε για ψώνια. Σε άλλη ανάρτηση φοράει γυαλιά, έχει φόντο μια βιβλιοθήκη και λέει: «Σταμάτα να κάνεις τουμπεκί στη σχέση σου»
Ο φόνος δεν είναι είδηση πια….. Οι φόνοι, τα τελευταία χρόνια, «διαπράττονται με μεγαλύτερη ευκολία και με λιγότερες αναστολές σε σύγκριση με το παρελθόν».
Ερευνα: Οι 16χρονοι στην Ελλάδα πίνουν, καπνίζουν και στοιχηματίζουν
Διαχρονικά, τα ποσοστά στην Ελλάδα είναι το 2024 αυξημένα σε όλους τους δείκτες που αφορούν τη χρήση ουσιών, συμπεριλαμβανομένης της αντίληψης περί «εύκολης» πρόσβασης στην κάνναβηστην υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ (5+ ποτά στη σειρά στην ίδια περίσταση) και τη μέθη.
Κράτος Δικαίου: Η Ελλάδα ανάμεσα στις τελευταίες της Ευρώπης, με αυξανόμενη διάβρωση των θεσμών
Οι δείκτες για την ελευθερία έκφρασης, τη συνάθροιση και τη συμμετοχή των πολιτών στη δημόσια ζωή εμφανίζουν επιδείνωση, ακολουθώντας το παγκόσμιο μοτίβο αυταρχικής παλινδρόμησης
Αραγε σκέφτηκε ποτέ ο κ. πρωθυπουργός αντί να μοιράζει κατά καιρούς ψίχουλα και να προβαίνει σε ασήμαντες περικοπές φόρων να περιορίσει τη γραφειοκρατία;
Το χάπι που εκτυπώνει και διορθώνει έλκη ή αιμορραγίες
Ερευνητές στην Ελβετία δημιούργησαν τον πρώτο βιοεκτυπωτή σε μέγεθος χαπιού ο οποίος… καταπίνεται και πλοηγείται μέσα στο γαστρεντερικό σύστημα όπου και εκλύει βιομελάνι στους κατεστραμμένους ιστούς επιδιορθώνοντάς τους.
Τζέιν Γκούντολ (1934-2025): Μας γνώρισε τους πιο κοντινούς συγγενείς μας
Η Τζέιν Γκούντολ τη δεκαετία του 1960 τάραξε τα νερά της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας με τις πρωτοπόρους ανακαλύψεις της για τη συμπεριφορά των χιμπαντζήδων, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση ανθρώπων και ζώων
Για να απαντήσουμε τι είναι η Ψυχοθεραπεία, ξεκινάμε απο τον ορισμό της. Σαν ορισμό, με απλά λόγια, η ατομική ψυχοθεραπεία αφορά την αναζήτηση βοήθειας από ένα εξειδικευμένο άτομο για την κατανόηση και επίλυση ενός προβλήματος ζωής που μας απασχολεί ή κάποιου συμπτώματος που μας δυσκολεύει.
Ενδεικτικά συμπτώματα είναι:
Το υπερβολικό άγχος.
Οι φοβίες.
Οι καταναγκασμοί.
Η κατάθλιψη.
Οι εθισμοί.
Τα προβλήματα πρόσληψης τροφής (ανορεξία ή βουλιμία).
Συνήθη προβλήματα ζωής αφορούν τις σχέσεις μας με τους άλλους, τη σχέση με τον εαυτό μας, θέματα υγείας, σημαντικές αλλαγές ή αποφάσεις που πρέπει να πάρουμε στη ζωή μας κλπ.
2. Η δυσκολία στην απάντηση “Τι είναι η Ψυχοθεραπεία”
Δεν είναι εύκολο να απαντήσουμε στην ερώτηση “τι είναι η Ψυχοθεραπεία?”. Μόνο η ετυμολογία της ως «θεραπεία της ψυχής» ανοίγει μεγάλη συζήτηση! Παραδοσιακά, η ψυχοθεραπεία είναι εξέλιξη της ψυχανάλυσης. Στο τέλος του 19ου αιώνα ο Φρόυντ προσπάθησε να κατανοήσει τα ιδιόμορφα συμπτώματα της υστερίας. Γιατί ένα άτομο εμφάνιζε παράλυση στο ένα χέρι ή το πόδι, ξαφνικά έχανε την όραση ή την ακοή του, ενώ δεν υπήρχε κάποια οργανική αιτία?
Τι είναι η Ψυχοθεραπεία?
Αυτά τα ερωτήματα οδήγησαν τον Φρόυντ να αναζητήσει τη ρίζα των συμπτωμάτων στον ψυχισμό του ατόμου. Ο Φρόυντ διερεύνησε και ανακάλυψε τον ‘βυθό’ της ανθρώπινης ψυχής που χαρακτηρίζεται από πρώιμα τραύματα και συγκρούσεις. Για να ανταπεξέλθουμε σε αυτά χρησιμοποιούμε μηχανισμούς άμυνας ώστε να προστατευτούμε από τα έντονα και δυσάρεστα συναισθήματα που βιώσαμε. Οι ψυχικές μας άμυνες ‘σβήνουν’ είτε το δυσάρεστο συναίσθημα είτε ολόκληρη την ανάμνηση. Ωστόσο, αυτά δεν εξαφανίζονται, αλλά επιβιώνουν στο ασυνείδητο, όπως ένα ναυάγιο στον βυθό της θάλασσας. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για την Ψυχαναλυτική Διάγνωση στο βιβλίο απο τις εκδόσεις ΙΨΥ “Ψυχαναλυτική Διάγνωση“.
Τι είναι η Ψυχοθεραπεία?
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις του Φρόυντ είναι ότι ένα πρώιμο δυσάρεστο βίωμα με κάποιον τρόπο γίνεται ένας μαγνήτης που προσελκύει ανάλογα βιώματα και στην ενήλικη ζωή. Επιπλέον, αν δεν γίνει αντικείμενο επεξεργασίας, συνεχίζει να επαναλαμβάνεται ερήμην του ατόμου εις το διηνεκές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ερωτική μας ζωή. Πίσω από την απογοήτευση μιας 40αρας που δηλώνει πως όλοι οι άντρες στην αρχή ενθουσιάζονται μαζί της αλλά μετά την παρατάνε για μια άλλη, κρύβεται μια ιστορία που έζησε πολύ μικρή με τους γονείς της: Ο πατέρας που εγκατέλειψε τη μητέρα για μια άλλη, ή ο πατέρας ή η μητέρα που στην αρχή ενδιαφερόταν για εκείνη, μετά έπαψαν να ενδιαφέρονται είτε γιατί χώρισαν είτε γιατί ήρθε ένα άλλο παιδί που μονοπώλησε την προσοχή τους είναι πιθανά σενάρια που ενδεχομένως βίωσε αυτή η κοπέλα μικρή.
3. Στόχος της ψυχοθεραπείας
H ψυχοθεραπεία έχει σαν στόχο να φωτίσει κομμάτια του ψυχισμού μας που δεν μας είναι εύκολα ορατά ή συνειδητά. Όσο και αν έχουμε αναλύσει από μόνοι μας τον εαυτό μας και την ιστορία μας, πάντα υπάρχουν κομμάτια που δεν γνωρίζουμε και τα οποία αναδύονται στη σχέση με έναν σημαντικό άλλο. Προκύπτει, ωστόσο, το εύλογο ερώτημα: Για ποιον λόγο να θυμηθούμε πράγματα που μας πόνεσαν, μας φόβισαν ή μας έκαναν να νιώσουμε ντροπή ή ενοχές?
Τι είναι η Ψυχοθεραπεία?
Η βασική ανακάλυψη του Φρόυντ είναι πως αν βιώσουμε και κατανοήσουμε νοητικά και συναισθηματικά τι πραγματικά μας έχει συμβεί μέσα από μια ιδιαίτερη διαδικασία, έχουμε τη δυνατότητα να απαλλαγούμε από την επανάληψη αυτών των δυσλειτουργικών συμπεριφορών. Επιπλέον, απελευθερώνεται η ψυχική ενέργεια που είχαμε επενδύσει για να διατηρούμε τους μηχανισμούς άμυνας και έτσι έχουμε περισσότερη ενέργεια στη διάθεσή μας για να είμαστε δημιουργικοί και χαρούμενοι. Ο τρόπος που χρησιμοποιεί ο κάθε θεραπευτής για να μας βοηθήσει να απαλλαγούμε από δυσλειτουργικές συμπεριφορές ποικίλλει ανάλογα με τη θεραπευτική του προσέγγιση.
