Μέχρι πρότινος, το πένθος το κρύβαμε, το αρνιόμασταν και το αποφεύγαμε. Πιστεύαμε πως αν μιλήσουμε γι’ αυτό, εκείνο παίρνει δύναμη, βγάζει κι άλλα κεφάλια και το σπαθί που έχουμε στη φαρέτρα μας πως δεν αρκεί.
Δεν ήταν μόνο ο πόνος του βαθύς, ήταν και μια παράδοξη ντροπή που το συνόδευε. Λες και ήμασταν οι μοναδικοί με το αντίστοιχο βίωμα. Λες και αυτή η μοναξιά στο βίωμα μας έκανε αλλόκοτους, καταραμένους. Λες και δεν συμβαίνει εκ των πραγμάτων στις ζωές όλων μας. Το πένθος, όλων των ειδών των απωλειών, επικοινωνούνταν πίσω από κλειστές πόρτες. Πόρτες οικιών ανθρώπων και θεραπευτών που ερμητικά κρατούσαν τα επτασφράγιστα μυστικά του πόνου που ξεπρόβαλε. Κλείνοντας την πόρτα, έπρεπε όλα αυτά να μείνουν εκεί, έπρεπε να φαινόμαστε ατρόμητοι πίσω από τις μακιγιαρισμένες μάσκες μας. Να ξορκίσουμε το κακό επειδή δεν μιλάμε γι’ αυτό.
Και τώρα ξάφνου το πένθος είναι παντού. Αδύνατον να κλειδαμπαρωθούν οι πόρτες, ανέφικτο να συγκρατηθούν τα δακρυσμένα μάτια και τα στόματα που μιλούν για τον πόνο της απώλειας, οποιαδήποτε απώλειας. Προφανώς και δεν μας αρέσει η νέα συνθήκη. Προφανώς και αναπολούμε την ελπίδα, συμβιβαζόμενοι ακόμα και με αυτή της μακιγιαρισμένης μάσκας. Προφανώς και είναι αδύνατο το βίωμα των συνεχών απωλειών και της επαφής με την πραγματικότητα. Αλλά να γυρίσουμε πού; Στη μοναξιά των κλειδαμπαρωμένων πορτών; Στην οδυνηρή πραγματικότητα χωρίς το μοίρασμα του βιώματος; Η απόλαυση θα έρθει, είναι άλλωστε μέρος της ροής. Αλλά πώς θα βιωθεί με ανοιχτές πληγές και με διαμελισμένα άκρα που η μοναξιά και η άρνηση θα τους έχουν προκαλέσει σηψαιμία;
Η ιστορία των ανθρώπων λέει πως το τραύμα προκαλείται κυρίως από την αδυναμία διαχείρισης του τραυματικού γεγονότος. Εκ των πραγμάτων η απώλεια είναι μια πληγή. Αλλά η πληγή που δεν φροντίζεται, που αιμορραγεί και που μένει ανοιχτή είναι κι αυτή που προκαλεί τις επιπλοκές. Το μοίρασμα του βιώματος και η έκφραση των συναισθημάτων παρέχουν οξυγόνο και γιατρειά.
Είναι σαν καθαρό νερό επάνω στην πληγή, η παρουσία του άλλου που γνωρίζει πώς είναι το βίωμα που ακούει. Μας μίλησε άλλωστε, πριν από λίγο, κι αυτός για τον δικό του πόνο. Και κάπως έτσι γινόμαστε πολλοί έξω από τις κλειδαμπάρωνες πόρτες. Και κάπως έτσι το πένθος που μιλιέται, ίσως και να νικιέται.
Μεγάλη μελέτη στις ΗΠΑ ανέδειξε ένα νέο αφήγημα σχετικά με τον εθισμό των ανηλίκων στις οθόνες, τις πραγματικές ανάγκες και τα θέλω τους. Τι λένε όμως για όλα αυτά τα εφηβάκια στη χώρα μας; Και πώς τα αντιλαμβάνονται γονείς, εκπαιδευτικοί και ειδικοί;
Μαθαίνοντας στα παιδιά να αντιμετωπίζουν τον εκφοβισμό
Ενα συμπεριληπτικό σχολικό περιβάλλον, μια καλή σχέση επικοινωνίας και εμπιστοσύνης ανάμεσα στα παιδιά και στους γονείς, καθώς και η συνεργασία με τη σχολική μονάδα και τους εκπαιδευτικούς μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον αφιλόξενο για εκφοβιστικές συμπεριφορές και προστατευτικό για τα παιδιά. Και φυσικά, συστηματική «δουλειά» των γονιών με τα ίδια τα παιδιά, σημειώνει η Άλισον Μακ Κλάιμοντ, συγγραφέας του βιβλίου Πώς να βοηθήσεις το παιδί σου να τα καταφέρει.
Ναι, είναι να τρελαίνεσαι. Πώς φτάσαμε από την εικόνα της γιαγιάς που κυνηγάει το εγγόνι με το κεφτεδάκι στη μαμά του TikTok που πασπαλίζει σπόρους τσία στο ταπεράκι του παιδιού;
FT: Η Ελλάδα κλείνει πάνω από 750 σχολεία λόγω πτώσης γεννήσεων
Δημογραφική κατάρρευση. H συνεχής μείωση των γεννήσεων οδηγεί σε ανεπαρκή αριθμό μαθητών. Tα κλεισίματα επηρεάζουν όχι μόνο απομακρυσμένα χωριά και νησιά, αλλά και περιοχές της Αττικής.
Το κύκλωμα της Κρήτης: «Αρχιμαφιόζος» ως κινηματογραφική φιγούρα
Μπορεί κανείς να πει πολλά και για την ομερτά της τοπικής κοινωνίας: το κύκλωμα έλυνε και έδενε στα Χανιά, «ακουμπούσε» τις ζωές σχετικών και άσχετων ανθρώπων με διάφορους τρόπους. Δασικές εκτάσεις αποχαρακτηρίζονταν (προκειμένου να πουληθούν) χωρίς να ανοίξει ρουθούνι, ενώ λέγεται ότι η οργάνωση είχε εισχωρήσει ακόμη και στη Δικαιοσύνη, μαγειρεύοντας τη σύνθεση δικαστηρίων, ώστε να βγαίνουν παράλογα ευνοϊκές αποφάσεις για υπόδικα μέλη της.
Νιώθουμε όλοι μας ότι από τα «έγκατα» του πλανήτη ακούγονται τριγμοί σαν και αυτούς που τα ισοπεδώνουν όλα κάθε 50-60 χρόνια. Βλέπουμε τον παραλογισμό, τις ανατροπές, τις εκπτώσεις, αλλά δεν μπορούμε να καταλάβουμε πού πάει το πράγμα.
Ο 40χρονος ΛΕΞ κάνει απανωτά sold out μέσα σε λίγες ώρες όποτε ανακοινώνει συναυλία. Τον περασμένο Απρίλιο πλημμύρισε το ΟΑΚΑ, ενώ η 67χρονη Αννα Βίσση συγκέντρωσε το περασμένο Σαββατοκύριακο 130.000 θεατές στο Καλλιμάρμαρο.
Τα δομικά προβλήματα του ελληνικού συστήματος Υγείας και τα εμπόδια που θέτουν στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, επισημαίνονται σε εργασία πέντε διακεκριμένων επιστημόνων.
Την εργασία, που παρατίθεται πιο κάτω, υπογράφουν οι Ηλίας Κυριόπουλος (επίκουρους καθηγητής Οικονομικών Υγείας LSE), Κώστας Αθανασάκης (επίκουρος καθηγητής Οικονομικών Υγείας), Στεργιανή Τσόλη (ερευνήτρια LSE), Ηλίας Μόσιαλος (καθηγητής LSE) και Ειρήνη Παπανικόλα (καθηγήτρια Πολιτικής Υγείας, Πανεπιστήμιο Brown).
Η «σιωπηρή αποχώρηση» αφορά σχεδόν 6 στους 10 επαγγελματίες υγείας στην Ελλάδα.
Η «σιωπηρή αποχώρηση» αφορά σχεδόν 6 στους 10 επαγγελματίες υγείας στην Ελλάδα. Ερευνητές του ΕΚΠΑ ανέπτυξαν για πρώτη φορά διεθνώς εργαλείο καταγραφής του φαινομένου, ρίχνοντας φως σε μια υπόγεια αλλά υπαρκτή κρίση στον κλάδο της υγείας.
Αίμα στην άσφαλτο: Η «πανδημία» των τροχαίων δυστυχημάτων
Δεν είναι αριθμοί. Δεν είναι στατιστικές. Είναι ζωές που χάνονται σε μια στιγμή, όνειρα που συντρίβονται σε μια στροφή, οικογένειες που διαλύονται για πάντα. Κι όμως, η Ελλάδα εξακολουθεί να μετρά εκατοντάδες νεκρούς στην άσφαλτο κάθε χρόνο σε τροχαία δυστυχήματα.
Βλαστοκύτταρα ανέστρεψαν τις βλάβες του εγκεφαλικού
Μεταμοσχεύτηκαν νευρικά βλαστικά κύτταρα σε ποντίκια και πέτυχαν αναγέννηση των κατεστραμμένων νευρώνων τους, αποκατάσταση της κινητικότητάς τους και «επιδιόρθωση» των πληγέντων αιμοφόρων αγγείων τους – Ανοίγει ο δρόμος και για τους ανθρώπους
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά που βιώνουν τον θάνατο συμμαθητή τους?
Στην περίπτωση ατυχήματος όπου προκάλεσε απώλεια στο σχολείο σε ένα ή πολλά παιδιά, είναι καλό αρχικά να ζητήσουμε τη βοήθεια ψυχολόγων που είναι εξειδικευμένοι στο πένθος.
Αυτοί θα συμβάλλουν στη διεργασία του πένθους τόσο στο σχολείο όσο και στην κοινότητα. Ανεξάρτητα όμως από την επέμβαση των ειδικών σε μια τέτοια περίπτωση, το σχολείο χρειάζεται να δώσει την ευκαιρία σε όλους –εκπαιδευτικούς και παιδιά– να μνημονεύσουν αυτούς που χάθηκαν. Είναι σημαντικό όλοι στην σχολική κοινότητα να έχουν τρόπους επικοινωνίας και έκφρασης των συναισθημάτων τους για το τραγικό γεγονός.
Το σχολείο αποτελεί τον κατεξοχήν χώρο για να βοηθήσουμε τα παιδιά να μιλήσουν για αυτό που συνέβη, να εκφράσουν τις απορίες τους, τα συναισθήματά τους και τον φόβο τους ότι κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί και στα ίδια. Αν έχουμε την εντύπωση πως ένας θάνατος δεν αγγίζει τα παιδιά ή ότι το ξεπερνάνε εύκολα, κάνουμε μεγάλο λάθος.
Τα παιδιά βιώνουν τα πάντα με πιο έντονο τρόπο από εμάς τους μεγάλους, ωστόσο, μπορούν και κρύβουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους όταν βλέπουν πως δεν τους δίνουμε τον χώρο να τα εκφράσουν.
Είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως όταν κάτι δεν μιλιέται, δεν σημαίνει πως δεν λειτουργεί υπόγεια προκαλώντας οδύνη στην ψυχή και το σώμα του παιδιού. Φαινομενικά, τα παιδιά προχωρούν στη ζωή τους, μπαίνουν στο Πανεπιστήμιο, βρίσκουν δουλειά, παντρεύονται και κάνουν τη δική τους οικογένεια. Ωστόσο, η πληγή που έχει μείνει μέσα τους συνεχίζει να πονάει.
Όταν τα συναισθήματα μένουν παγωμένα στην καρδιά του παιδιού και οι σκέψεις όπως ότι αυτό έφταιγε και πέθανε ο αγαπημένος του συνεχίζουν να το καταδιώκουν. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να υποφέρει μέσα του για πολλά χρόνια παρά το γεγονός ότι η εξωτερική του ζωή θα είναι πολύ επιτυχημένη.
Για όλους αυτούς τους λόγους χρειάζεται να γνωρίζουμε όλοι πως να φροντίσουμε τα παιδιά που έχουν βιώσει μια σημαντική απώλεια. Στο σχολείο μπορούμε να ορίσουμε συγκεκριμένους χώρους ως χώρους πένθους. Εκεί μπορεί να πάει κάποιος να κλάψει ή να μιλήσει με άλλους για αυτό που συνέβη. Επίσης, μπορούμε να αναρτήσουμε στον διάδρομο του σχολείου χαρτί του μέτρου, έτσι ώστε κάθε μαθητής και εκπαιδευτικός να έχουν τη δυνατότητα να εκφράσουν με λόγια ή ζωγραφιές τα συναισθήματά τους για τη μεγάλη απώλεια.
Διαφορετικά, αν δεν πούμε τίποτα, και δεν δώσουμε στο παιδί την δυνατότητα να εκφραστεί, το παιδί μένει με την απορία για το τι συνέβη. Κρατάει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του για τον εαυτό του. Οι φόβοι του γίνονται εφιάλτες και δυσκολεύεται να κοιμηθεί. Γίνεται νευρικό και
ανήσυχο ή παρουσιάζει αλλαγή στην όρεξή του. Πονάει η κοιλιά του ή το κεφάλι του αλλά οι γιατροί δεν βρίσκουν κάτι παθολογικό.
Με ποιον τρόπο μνημονεύουμε έναν θάνατο στο σχολείο;
Είναι καλό να οργανώσουμε μια μικρή εκδήλωση στη μνήμη του παιδιού που πέθανε. Δίνουμε τη δυνατότητα στα παιδιά να συμμετέχουν στον σχεδιασμό, όσο είναι δυνατόν, ιδιαίτερα εκείνα που γνώριζαν το άτομο που πέθανε. Σε μια τάξη που πεθαίνει ένα παιδί χρειάζεται οι συμμαθητές του να ετοιμάσουν μια συλλυπητήρια κάρτα για την οικογένειά του.
Επιπλέον, το ίδιο το σχολείο χρειάζεται να μνημονεύσει τον θάνατο του μαθητή μέσα από μια μικρή εκδήλωση με ζωγραφιές και κείμενα παιδιών και δασκάλων. Ενδεικτικά στο σχολείο μπορούμε:
● Να μιλήσουμε για τις αναμνήσεις μας από το άτομο που πέθανε σε μια ειδική εκδήλωση.
● Να ετοιμάσουμε ένα άλμπουμ με φωτογραφίες και αναμνήσεις ή να οργανώσουμε μια έκθεση με κάρτες, φωτογραφίες και ζωγραφιές στη μνήμη αυτού που πέθανε.
● Να διεξάγουμε μια μικρή τελετή με αναμμένα κεριά στη μνήμη αυτού που πέθανε.
● Να τοποθετήσουμε μια φωτογραφία ή μια επιγραφή στη μνήμη αυτού που πέθανε σε κεντρικό σημείο του σχολείου.
● Να φυτέψουμε ένα δέντρο ή ένα παρτέρι λουλούδια στη μνήμη αυτού που πέθανε
● Να κάνουμε μια χρηματική δωρεά του σχολείου σε μια φιλανθρωπική οργάνωση στη μνήμη του ατόμου που πέθανε ή να μαζέψουμε χρήματα για να εμπλουτίσουμε το σχολείο.
Πώς διαχειριζόμαστε τον θάνατο ενός μαθητή κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς;
Πολύ σημαντικό είναι να γνωρίζουμε και πώς να διαχειριστούμε τον θάνατο ενός μαθητή και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.
Είναι καλό να αφήσουμε κενό το θρανίο του μαθητή που πέθανε και να αναφέρουμε κανονικά το όνομά του: Πήγαινε κάτσε στη θέση του/της ………… και δουλέψτε εκεί με τη Χριστίνα. Το να μιλάμε για το παιδί που πέθανε, επιτρέπει το πένθος να συνεχίσει να υπάρχει στο μυαλό και την καρδιά των παιδιών.
Ο Dyregrov (2008) αναφέρει ότι μπορούμε να ζητήσουμε από τα παιδιά να κοιτάξουν το άδειο θρανίο και να σκεφτούν τι θα ήθελαν να πουν σε αυτό το παιδί όταν ήταν ζωντανό αλλά δεν πρόλαβαν. Έχουν τη δυνατότητα να το πουν τώρα είτε από μέσα τους είτε φωναχτά. Μπορούν να τελειώσουν με ένα Αντίο. Μετά τους ζητάμε να ζωγραφίσουν και να αναρτήσουν τις ζωγραφιές τους σε ένα εμφανές σημείο στην τάξη.
Θα πρέπει να συμφωνήσουμε μαζί με τα παιδιά για το πότε θα απομακρύνουμε το άδειο θρανίο από την τάξη. Επίσης, είναι καλό να γίνει μνεία του παιδιού που πέθανε στο τέλος της σχολικής χρονιάς.
Σε μια δική μας περίπτωση, η εκπαιδευτικός έφτιαξε ένα αυτοσχέδιο κηροστάσιο από ένα ταψί με άμμο και αναμμένα κεράκια σε διαφορετικά ύψη –όπου κάθε κερί συμβόλιζε το άτομο και τη φλόγα της ζωής που έχει, άλλος πολύ και άλλος λίγο (το πιο μικρό κερί το είχε το παιδί που πέθανε)– και όλα τα παιδιά μαζεύτηκαν σε κύκλο και μίλησαν για το παιδί που πέθανε. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι, πέρα από τη θλίψη και τα δάκρυα, τα παιδιά συχνά αναφέρουν και αστεία περιστατικά για το παιδί που πέθανε, όπως επίσης και περιστατικά στα οποία είχαν θυμώσει μαζί του για κάποια ζαβολιά ή κάτι ανάλογο. Στο πένθος υπάρχει χώρος για όλα τα συναισθήματα, όχι μόνο για τη θλίψη.
Μέσα από τέτοιες ενέργειες τα παιδιά θα συνεχίσουν να αναφέρονται στο παιδί που πέθανε και στις αναμνήσεις που έχουν όπως με το να αφήσουν το θρανίο του κενό για να δείξουν ότι δεν τον ξέχασαν, ότι παρόλο που δεν είναι στην τάξη συνεχίζει να είναι στην καρδιά τους.
Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά μαθαίνουν να επεξεργάζονται τα συναισθήματά τους και να στηρίζουν το ένα το άλλο. Μαθαίνουν ότι και η πιο δύσκολη εμπειρία γίνεται υποφερτή όταν υπάρχουν άνθρωποι γύρω μας που μπορούν να μας ακούσουν και να μας συμπαρασταθούν.
Αποσπάσματα από το βιβλίο της Τάνιας Αναγνωστοπούλου και Σοφίας Χατζηνικολάου “ Το Πένθος στα Παιδιά”, Εκδόσεις Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας.
Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Σταχυολογεί η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Γιαγιάδες vs μαμάδες- Τελικά ποιος μεγαλώνει τα παιδιά μας?
Η σκηνή είναι γνώριμη: η γιαγιά τρέχει με μια σχολική τσάντα στο χέρι, ένα τοστ στην τσέπη και δυο παιδιά αγκαζέ. Είναι 7:40 το πρωί και προσπαθεί να προλάβει το κουδούνι στο δημοτικό. Η μαμά; Στο γραφείο από τις 8, ήδη στο δεύτερο e-mail της ημέρας. Ο μπαμπάς; Κάπου στο τιμόνι ή στη meeting room.
Γνωρίζετε ότι σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ο χρόνος διεκπεραίωσης των αστικών υποθέσεων στα πρωτοδικεία στην Ελλάδα φτάνει τις 746 ημέρες, όταν ο μέσος όρος στις 46 χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι 239 ημέρες. Για να τελεσιδικήσει μια υπόθεση σε ένα ελληνικό διοικητικό δικαστήριο μπορεί να περάσουν 1.239 ημέρες, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 234 ημέρες.
Αυτή είναι η σκληρή αλήθεια για τη μαιευτική βία στη χώρα μας
Κάθε γυναίκα που μένει έγκυος περιμένει ότι η εμπειρία του τοκετού θα είναι μια από τις πιο ιερές και ενδυναμωτικές εμπειρίες της ζωής της. Όμως εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως αντί για αυτό βιώνουν φόβο, ταπείνωση και μια αίσθηση ότι το σώμα τους δεν τους ανήκει.
Μπλόκο στους fake διαιτολόγους και διατροφολόγους με νέο νόμο
Το νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Υγείας ξεδιαλύνει το τοπίο κατοχυρώνοντας θεσμικά τα επαγγέλματα, ενώ θα προβλέπονται βαριά πρόστιμα σε όσους χρησιμοποιούν τον τίτλο χωρίς τις νόμιμες προϋποθέσεις.
AI: Νέο μοντέλο εκβίασε μηχανικό με αποκάλυψη της εξωσυζυγικής του σχέσης
Το πρωτοποριακό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης παρουσιάζει ανησυχητικές συμπεριφορές, οι οποίες ώθησαν την εταιρεία Anthropic να ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας της
