Σε αυτή την νέα σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Γράφει η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Νέα από τον Ελλαδικό χώρο
Στον “ αέρα “ η στήριξη των φοιτητών στα πανεπιστήμια
Τα προβλήματα στην ψυχική και σωματική υγεία των παιδιών συνεχίζουν και απασχολούν την επικαιρότητα, όπως και τα προβλήματα του κράτους δικαίου στην Ελλάδα και το γενικότερο πρόβλημα της δημοκρατίας διεθνώς.
Ενα στα έξι παιδιά αυτοτραυματίζεται
Μια σιωπηλή «επιδημία» που πλήττει όλο και περισσότερους νέους ανθρώπους, ο αυτοτραυματισμός, αποκτά «ορατότητα» μέσα από τη λειτουργία ενός εξειδικευμένου κέντρου, υπό την ευθύνη της Α΄ Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
ΠΟΥ: Το 37% των ελληνόπουλων είναι υπέρβαρα όμως μόνο το 18% των γονέων το αναγνωρίζει
Βελτιωμένα αλλά υψηλότατα είναι τα ποσοστά των υπέρβαρων και παχύσαρκων παιδιών στην Ελλάδα στις ευαίσθητες ηλικίες 7 έως 9 ετών, σύμφωνα με την πρόσφατα δημοσιευθείσα 6η Έκθεση COSI του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO Europe, 2022–2024).
Ευρωκοινοβούλιο: Ενέκρινε ψήφισμα για την απαγόρευση των social media στους κάτω των 16 ετών
Η σχετική πρόταση προβλέπει «τη θέσπιση ενός εναρμονισμένου ευρωπαϊκού ορίου ψηφιακής ηλικίας 16 ετών ως το προεπιλεγμένο όριο κάτω από το οποίο η πρόσβαση σε διαδικτυακές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης δεν θα πρέπει να επιτρέπεται, εκτός αν οι γονείς ή οι κηδεμόνες έχουν δώσει διαφορετική άδεια στα παιδιά τους»
Χαμηλοί μισθοί, υψηλοί φόροι: Ελληνικό παράδοξο πνίγει την ανάπτυξη
Μισθοί που δεν φτάνουν, φόροι που δεν τελειώνουν. Η εικόνα μιας ανάπτυξης που εν πολλοίς μένει στα χαρτιά. Τι μπορεί να κάνει η κυβέρνηση για να αλλάξει την εξίσωση. Γράφει ο Νicholas Havoutis.
Τις προάλλες, ένας νέος γρονθοκόπησε μέχρι θανάτου τον οδηγό ενός αυτοκινήτου επειδή τον εμπόδιζε να περάσει με το μηχανάκι του. Τη σκηνή παρακολουθούσε ένας άλλος νέος από το δικό του μηχανάκι. Οι περίοικοι του φώναζαν να σταματήσει και ένας γιατρός που έσπευσε να τον συντρέξει δεν πρόλαβε να τον σώσει.
Σε ένα κράτος που δεν εφαρμόζει τις δικαστικές αποφάσεις, που δεν συμμορφώνεται η διοίκησή του, τα υπουργεία του, οι εκάστοτε κυβερνήσεις του σε όσα η Δικαιοσύνη έχει αποφασίσει, η παραδοχή ότι είμαστε κράτος δικαίου υφίσταται ορισμένες ρωγμές.
Η Ελλάδα, παρά την εμπειρία της χρεοκοπίας, δεν έχει διδαχθεί από τα λάθη της και χρειάζεται ριζική θεσμική ανασυγκρότηση, με ενίσχυση του ρόλου του Προέδρου της Δημοκρατίας και βαθιές πολιτειακές αλλαγές.
Πρόβλημα Δημοκρατίας βλέπει ένας στους δύο πολίτες στη Δύση
Φόβους ότι τα εξτρεμιστικά κόμματα, τα fake news και η διαφθορά θα υπονομεύσουν τις εκλογές εκφράζουν οι πολίτες σε δημοσκόπηση της Ipsos σε εννέα χώρες. Μόνη εξαίρεση η Σουηδία.
Parasocial: Το Cambridge ανακοίνωσε τη λέξη της χρονιάς
Η Simone Schnall, καθηγήτρια πειραματικής κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, δήλωσε: «Έχουμε μπει σε μια εποχή όπου πολλοί άνθρωποι σχηματίζουν ανθυγιεινές και έντονες παρακοινωνικές σχέσεις με influencers. Αυτό οδηγεί στο αίσθημα ότι οι άνθρωποι γνωρίζουν αυτούς με τους οποίους αναπτύσσουν παρακοινωνικούς δεσμούς, ότι μπορούν να τους εμπιστεύονται, και ακόμη και σε ακραίες μορφές αφοσίωσης. Κι όμως, είναι εντελώς μονόπλευρο.»
Το πένθος σαν έννοια μας τρομάζει. Δεν μας αρέσει καθόλου να έρχεται στο προσκήνιο της συζήτησής μας, πόσο μάλλον αν πρόκειται για ένα παιδί που πενθεί.
Όμως, η γνώση είναι δύναμη και σε τέτοιες περιπτώσεις μόνο αν ξέρουμε πώς να τις διαχειριστούμε μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί να βγει πιο δυνατό μέσα από το πένθος που βιώνει.
Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η απώλεια είναι κομμάτι της ζωής μας. Είναι χρέος μας να είμαστε όλοι εκπαιδευμένοι και έτοιμοι να βοηθήσουμε ένα παιδί που βιώνει μια τέτοια κρίση στην ζωή του. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να το κατευθύνουμε και να το στηρίξουμε αλλάζοντας ριζικά την εξέλιξή του και αποφεύγοντας τις αρνητικές συνέπειες που έχει ένα ανεπεξέργαστο πένθος στο παιδί, όπως εφιάλτες, σωματικά συμπτώματα, άγχος, κατάθλιψη κλπ. Για αυτόν τον λόγο θα δούμε τρεις βασικές ερωτήσεις με απαντήσεις που έχουν σκοπό να μας βοηθήσουν να διαχειριστούμε καλύτερα κάποιες δύσκολες καταστάσεις. Οι απαντήσεις είναι μέσα από το ομώνυμο βιβλίο “Το πένθος στα παιδιά” από τiς εκδόσεις ΙΨΥ.
1.Τι χρειάζεται να κάνει ένα παιδί για να επεξεργαστεί το πένθος του όταν πεθάνει ένας γονιός;
Σύμφωνα με τον Worden το παιδί έχει 4 καθήκοντα που θα το βοηθήσουν με το πένθος του. Με βάση τις μαρτυρίες των παιδιών που έχασαν έναν γονιό, ο Worden (1996) διατύπωσε τα 4 καθήκοντα (tasks) με τα οποία είναι αντιμέτωπο ένα παιδί με πένθος. Αυτά τα καθήκοντα δεν έχουν καθορισμένη σειρά και το παιδί μπορεί να επανέλθει σε προγενέστερα καθήκοντα ανά πάσα στιγμή.
Το πρώτο καθήκον είναι να αναγνωρίσει την πραγματικότητα του θανάτου, διαφορετικά δεν μπορεί να ξεκινήσει η διεργασία του πένθους.
Το δεύτερο καθήκον είναι να επεξεργαστεί τα συναισθήματα που απορρέουν από την απώλεια.
Το τρίτο καθήκον αναφέρεται στην προσαρμογή του παιδιού σε ένα περιβάλλον από το οποίο λείπει ένα σημαντικό άτομο.
Το τέταρτο καθήκον αναφέρεται στη δημιουργία μιας νέας ψυχικής και εσωτερικευμένης σχέσης με το άτομο που πέθανε ώστε να μπορέσει να συνεχίσει τη ζωή του.
{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}
2.Με ποιον τρόπο μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να διατηρήσει την ανάμνηση του γονιού του που πέθανε;
Είναι πολύ σημαντικό για το παιδί να διατηρήσει την ανάμνηση του γονιού. Στην έρευνα του Harvard για το πένθος των παιδιών (Nickman et al., 1998), οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γονείς που ήταν βοηθητικοί σε αυτόν τον τομέα:
Συζητούσαν με το παιδί για τον γονιό που πέθανε.
Έδιναν την ευκαιρία στα παιδιά να συμμετέχουν στα μνημόσυνα και τις επισκέψεις στο νεκροταφείο.
Έδιναν στα παιδιά αντικείμενα, φωτογραφίες, κοσμήματα, ρούχα που ανήκουν στον εκλιπόντα γονέα.
Παρατηρούσαν αν τα παιδιά εκφράζουν τα συναισθήματά τους και αν αναφέρονται στον εκλιπόντα γονέα. Για παράδειγμα, ένας πατέρας κατάλαβε πως η σιωπή του 11χρονου γιου του για τη μητέρα του οφείλονταν στην προσπάθεια του μικρού να προστατέψει τον πατέρα του από τη θλίψη.
Βοηθούσαν τα παιδιά να βρουν τις λέξεις να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Για παράδειγμα, μια μητέρα εξήγησε στα παιδιά για τα συναισθήματα που νιώθουν όσοι έχουν χάσει ένα αγαπημένο πρόσωπο και μετά τα ρώτησε αν και εκείνα νιώθουν το ίδιο.
Έδειχναν στο παιδί τον σεβασμό τους τόσο προς τον γονιό που πέθανε όσο και προς τη σχέση του παιδιού με αυτόν.
Ωστόσο, μια δύσκολη σχέση ανάμεσα στους γονείς, έχει αρνητική επίδραση στο πένθος στα παιδιά. Αν τα παιδιά διαπιστώσουν ότι ο επιζών γονιός θέλει να συνεχίσει τη ζωή του χωρίς να αναφέρεται στον εκλιπόντα γονέα, μένουν χωρίς στήριγμα στην προσπάθειά τους να τον μνημονεύουν. Ορισμένες φορές, βοηθάει να μιλάνε τα αδέρφια μεταξύ τους για τον γονιό που πέθανε ή να βρουν άλλα άτομα που τον γνώριζαν για να τον μνημονεύουν (Nickman et al., 1998).
{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}
Τι λέμε στα παιδιά στην περίπτωση που ο θάνατος είναι βίαιος;
Στην περίπτωση βίαιου θανάτου, το παιδί αποτυπώνει τρομακτικές εικόνες στο μυαλό του και συχνά υποφέρει από εφιάλτες το βράδυ, βιώνει δηλαδή μια μετατραυματική διαταραχή. Ακόμη και το να ακούσει για έναν βίαιο θάνατο, χωρίς να έχει εκτεθεί στη σκηνή, αφήνει στο παιδί δυσάρεστες εικόνες. Γι’ αυτόν τον λόγο, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουμε το παιδί να μιλήσει για αυτά που είδε και άκουσε και να αναφέρει με λεπτομέρειες τις εντυπώσεις που του άφησε το τραυματικό γεγονός (Pynoos et al., 1987).
Τα παιδιά θέτουν δύσκολες ερωτήσεις. Μία από αυτές είναι «Υπέφερε;». Συχνά, επίσης, ρωτάνε «Τρόμαξε;». Σε αυτά τα ερωτήματα μπορούμε να απαντήσουμε: «Εάν πόνεσε, ήταν μόνο για λίγο και μετά όλα ηρέμησαν και δεν φοβόταν καθόλου», όπως επίσης και «Δεν
είμαι σίγουρος/η, αλλά ξέρω πως όσο και αν τρόμαξε, δεν κράτησε πολύ και γνώριζε ότι εμείς τον/την αγαπάμε πολύ» (J. Johnson, 1999, σελ. 40).
{Τάνια Αναγνωστοπούλου- Σοφία Χατζηνικολάου (2015) Το Πένθος στα Παιδιά}
Η Τάνια Αναγνωστοπούλου είναι κλινική ψυχολόγος, διδάκτωρ (Ph.D.) στην Κλινική Ψυχολογία από το Pennsylvania State University των ΗΠΑ. Πραγματοποίησε μεταδιδακτορική εκπαίδευση στο Τμήμα Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικής Ιατρικής της Lahey Clinic στη Βοστώνη.
Δίδαξε επί σειρά ετών στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και το Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Είναι ιδρυτικό μέλος του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ), καθώς και του Παραρτήματος Θεσσαλονίκης της International Association for Relational Psychoanalysis and Psychotherapy (IARPP).
Διαθέτει περισσότερα από 30 χρόνια κλινικής, εκπαιδευτικής και εποπτικής εμπειρίας στον χώρο της ψυχοθεραπείας. Έχει εκπαιδεύσει και εποπτεύσει μεγάλο αριθμό επαγγελματιών ψυχικής υγείας, είναι επιμελήτρια και συγγραφέας πολλών βιβλίων και έχει συμμετάσχει σε πολλές έρευνες.
Σε αυτή την σειρά άρθρων του Ινστιτούτου Ψυχολογίας και Υγείας (ΙΨΥ) θα βλέπουμε κάθε μήνα τα σημαντικότερα γεγονότα που συμβαίνουν στον κόσμο και αξίζει να μοιραστούμε μαζί σας! Σταχυολογεί η κλινική ψυχολόγος, Τάνια Αναγνωστοπούλου.
Νέα από την διεθνή σκηνή
Ο τελευταίος μήνας του Ναβάλνι με δικά του λόγια.
Στη διεθνή σκηνή ιδιαίτερη αίσθηση δημιούργησε ο θάνατος του Ναβάλνι, ενός σύγχρονου αντικαθεστωτικού ήρωα…
Βιβλία εκπαιδευτικά, βιβλία που δίνουν χρήσιμες πληροφορίες, που εξηγούν φαινόμενα, που διδάσκουν, που διασκεδάζουν.
Ωστόσο, λίγα είναι τα βιβλία που μιλούν στην ψυχή του παιδιού.
Το βιβλίο της Τζούλιας Αποστολίδου ΟΡΘΟΠΕΤΑΛΙΕΣ ΣΤΑ ΣΥΝΝΕΦΑ είναι ένα βιβλίο με ψυχή. Βγήκε από την ψυχή της συγγραφέως και απευθύνεται στην ψυχή όλων μας.
Η ιστορία του είναι απλή και συμβολική. Ενα μικρό κορίτσι με το ποδήλατό της ταξιδεύει στις εποχές του χρόνου ακολουθώντας τα αγαπημένα της σύννεφα, επιθυμώντας να είναι τόσο ελεύθερη όσο είναι εκείνα.
